الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٩٧

1098 . هلام 1

است . [ 4 ] گونه‌اى معروف به چينى كه خشك و ريز است ؛ بهترين آن داراى [ زايده ] منقارگونه است ؛ بهترين [ هليله ] كابلى - سنگين ، متراكم ، توپر است . در آب فرو مىرود و سرخ‌وش است . بهترين 6 [ هليله ] زرد - سنگين ، توپر است ، چروكيده نيست و به رنگ زرد پررنگ متمايل به سبز است .

رازى : بهترين [ هليله ] سياه آن است كه رنگش به سبز تبديل شود ، سنگين و توپر باشد .

ابن ماسويه : بهترين [ هليله ] زرد - زرد پررنگ است كه به سرخ تبديل مىشود ، سنگين و توپر است ، پوسيده نيست 7 ، [ هليله ] كابلى نيز همين‌گونه است .

او مىگويد : هنگامى كه مأمون كابل را تسخير كرد ، حكمرانش را به اسلام و فرمانبردارى درآورد ، و والى و پيك‌اش به آنجا وارد شدند ، آن‌گاه برايش هليله فرستادند 8 .

( 1 ) .

Terminalia chebula Retz .

- هليله كابلى يا سياه ،

T . citrina Roxb .

- هليلهء زرد ،

T . horrida Stend

- هليلهء هندى ؛ سراپيون ، 71 ؛ ابن سينا ، 195 ؛ غافقى ، 264 ؛ ميمون ، 112 ؛ عيسى ، 17816 و 2 - 1791 . هليلج يا اهليلج - معرب « هليله » فارسى است كه از « هريتكى » سانسكريت مشتق مىشود .

( 2 ) . هليلقون . يونانيان باستان هليله را نمىشناختند و آن از طريق مؤلفان عرب در اروپا شناخته شد ؛ غافقى ، 264 ، ص 551 .

( 3 ) . هليلقى ، قس .

I , Low

، 607 .

( 4 ) . هرلا - چنين است در نسخهء فارسى ؛ نسخهء الف : هوزبد ( ؟ ) ؛

Platts

، 1223 : هراّ ، هردا ، هررا ، هرلا .

( 5 ) . نسخهء الف : هرين .

( 6 ) . نسخهء الف : واژه پاك شده است ، ترجمه از روى نسخهء فارسى .

( 7 ) . نسخهء الف : واژه پاك شده است ، ترجمه از روى نسخهء فارسى .

( 8 ) . ظاهرا مؤلف مىخواهد بگويد كه هليلهء زرد به همين سبب كابلى ناميده شد و نه ازآن‌رو كه در كابل مىرويد .

1098 . هلام 1

1098 . هلام 1

با ضمه [ حرف ] « ها » است .

مؤلّف المشاهير : [ اين ] خوراكى است كه از گوشت گوساله با پوست تهيه مىكنند .

در الحاشيه : اين به تركى « سغدو » 2 است .

( 1 ) . قس .

II , Dozy

، 762 . در نسخهء فارسى حذف شده است .