الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٤٨

1023 . موز 1

فارسى به معناى « مورد - ريحان » است . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف ، ورق 122 ب نوشته شده و در نسخه‌هاى ب ، پ و فارسى حذف شده است .

( 2 ) . آس برى نبطى .

( 3 ) . واژه بدون نشانه‌گذارى : الاسه ، اما در شمارهء 38 به روشنى نوشته شده است الاشنة ، نك . همان‌جا ، يادداشت 17 .

( 4 ) . النعاعى - [ ريحان ] شبيه نعنا .

( 5 ) . الطرخونى - شبيه طرخون .

( 6 ) . الصعترى - شبيه صعتر .

( 7 ) . الصنوبرى - شبيه صنوبر .

( 8 ) . غاليدان ( ؟ ) .

1023 . موز 1

1023 . موز 1

موز فقط دو ريشه دارد 2 . آن همانند درخت به‌جا نمىماند و خشك مىشود ، هرچند كه هوا در اين زمان گرم باشد . سپس نهال‌هايى * از ريشه‌ها و پوست ساقه‌هاى زيرزمينىاش را مىكارند . [ ميوه‌ها ] بر درخت خوشمزه نمىشوند ، آنها را مىبرند 3 و چند روز در زيرزمين خانه‌ها مىآويزند تا [ مزهء ] خوش و دلپسند پيدا كنند .

در مصر مىگويند كه اصل موز از هسته خرما 4 ست كه در ميان [ بيخ ] « قلقاس » 5 پيدا شده و موز از آن روييده است .

* * ثابت 6 : در بصره يك خوشه 7 موز را نشان دادند كه در آن سيصد موز و وزن خوشه سيصد رطل بود 8 . پيش از رسيدن يك خوشه بر يك [ ساقه ] ، [ خوشه‌هاى ] بسيار ديگرى پيرامونش مىرويند كه با بزرگ شدن جاى [ رسيده ] را مىگيرند .

ابو حنيفه : عمان زادگاه موز است ؛ آن همانند پاپيروس مىرويد و خوشه‌اى بزرگ دارد ؛ برگ‌هايش سه ارش در دو ارش است و آن تا قد آدمى بلند مىشود ؛ پيرامون [ ساقه زيرزمينى ] جوانه‌ها يكى پس از ديگرى مىرويند و در نتيجه ميوه‌ها در زمان‌هاى متفاوت پديد مىآيند و اين [ روند ] قطع نمىشود . [ ميوه‌هاى ] تابستانى بهتر از زمستانى است . از رويش موز تا پديدار شدن ميوه‌اش دو ماه [ مىگذرد ] و از پديدار شدن ميوه تا بريدن آن - چهل روز ، در يك خوشه از سى تا پانصد [ عدد ميوه ] وجود دارد و در چنين موارد آن را از زير با تكيه‌گاهى نگه مىدارند .

( 1 ) .

M . sepientum L . , Musa paradisiaca L .

؛ سراپيون ، 355 ؛ ابو منصور ، 519 ؛ ابن سينا ، 443 ؛