الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٤٧

1022 . مورد اسفرم 1

رازى : [ مو ] تكه‌هايى به شكل‌هاى گوناگون ، شورمزه و به رنگ غاريقون است ، اما اين تكه‌ها سفت‌تر و كوچك‌ترند .

[ مو ] به چوب غار ، نيز به ريشه‌هايى به نام مشك اشنان 4 مىماند و پوشيده از گرد است ؛ مزه‌اش اندكى تلخ و گس است . آن سفت‌تر از غاريقون و تكه‌هايش كوچك‌تر از تكه‌هاى [ غاريقون ] است .

ديسقوريدس : ساقه [ مو ] به ساقه شويد مىماند ، بلندىاش حدود دو ارش ، ريشه‌ها شاخه‌شاخه و نازك ، برخى كج و برخى درازند ، خوش‌بويند و زبان را گرم مىكنند .

رازى جانشين [ مو ] جوز معطر يعنى بويا است .

ابن ماسويه : جانشين آن نيم وزن فلفل سياه ، براى آسان كردن ادرار - فطراساليون 5 ، و اگر پيدا نشود تخم « كرفس كوهى » 6 است . اگر نتوان اين [ داروها ] را يافت ، آن‌گاه افسنتين رومى را جانشين آن مىكنند .

( 1 ) .

Meum athamanticum Jacq .

؛ سراپيون ، 380 ؛ ابو منصور ، 529 ؛ ابن سينا ، 404 ؛ ميمون ، 231 ؛ عيسى ، 16 118 . مو - نقل عربى يونانى است ؛ ديوسكوريد ،

I

، 3 .

( 2 ) . به‌مون ، نسخهء فارسى : مون .

( 3 ) . جزربرى .

( 4 ) . نسخهء الف : مشك اشنان ، نسخهء فارسى : راستان مشك ( ؟ ) .

( 5 ) . فطراساليون ، نك . شمارهء 779 .

( 6 ) . الكرفس الجبلى ، نك . شمارهء 896 ، يادداشت‌هاى 15 و 16 .

1022 . مورد اسفرم 1

1022 . مورد اسفرم 1

رازى : [ اين ] « مورد نبطى دشتى » 2 است ، [ مورد اسفرم ] سفيد و سياه دو نوع است .

ابو معاذ : در يك كنّاش بىنام ديدم كه اين « اشنه » 3 است .

در المنجح [ مورد اسفرم ] « شابابك » است ؛ آن را « مورد نبطى برگ نازك » مىنامند .

الرسائلى : اين [ مورد ] كرمانى برگ گرد است . او سپس مىگويد كه ريحان - اسپرم به‌طور كلى و شاهسفرم - [ ريحان ] ريز برگ تيزبوى است . سپس آن را از نظر شكل با برگ‌هاى ديگر [ گياهان ] قياس مىكنند و به اين ترتيب مورد - اسفرم ، نعناعى 4 ، طرخونى 5 ، صعترى 6 ، صنوبرى 7 ، [ مانند ] غاليدان 8 ، [ مانند ] سداب دشتى و مانند اينها به وجود مىآيد .

( 1 ) .

Ruscus aculeatus L .

؛ عيسى ، 1 159 . نيز قس . ابن سينا ، 433 و

II , Dozy

، 623 . اين نام به