الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٤٥

880 . كبريت 1

( 2 ) . كبى يا كپى - ميمون ؛

II , Vullers

، 794 ؛

Platts

، 811 .

( 3 ) . نسخهء فارسى : كر ، بايد خواند گر - مترادف فارسى « جرب » عربى ،

II , Vullers

، 956 .

879 . كبد 1

879 . كبد 1 - جگر

جگر 2 را به لغت تازى كبد گويند به كسره « كاف » و سكون « باء » ؛ به لغت رومى هيفوطس 3 گويند ، به سريانى كبدا 4 گويند ، به هندى كاليجه و كليجه 5 گويند و پارسيان جگر 6 گويند .

( 1 ) . يا كبد (

Lane

، 2584 ) . قس . سراپيون ، 66 ؛ ابن سينا ، 372 .

( 2 ) . جگر .

( 3 ) . نسخهء فارسى : سيقوطن ، بايد خواند هيفوطس يونانى .

( 4 ) . كبدا .

( 5 ) . كاليجه و كليجه ، قس .

Platts

، 845 .

( 6 ) . نك . يادداشت 2 .

880 . كبريت 1

880 . كبريت 1 - گوگرد

ليث گويد : كبريت چشمه روان است ، چون آب او منجمد شود [ به گوگرد بدل گردد و ] 2 لون او متغير شود ؛ در بعضى مواضع سپيد باشد ، در بعضى مواضع زرد بود و بعضى از او تيره رنگ باشد .

چنين گويند كه آنچه او را كبريت احمر 3 گويند [ ماده ] معدنى است چنان‌كه جوهر زر ، نقره و مس . او در معدن خود سيلان نكند و معدن او از پس بلاد تبت است در وادى كه او را به « وادى نمل » تعريف كنند ، و او آن وادى است كه سليمان ، عليه السلام ، بر وى بگذشت و قصّه « وادى نمل » در قرآن مذكور است 4 .

رؤبه در شعر خود ذكر [ گوگرد ] كرده و گفته است :

آيا دفاع كند از من هم‌پيمان نيرومند * يا سيم يا زر - كبريت ؟ 5

گفته‌اند كبريت ، « زر سرخ » را گويند در اين موضع .

كبريت را به لغت پارسى گوگرد 6 گويند ، به سريانى كبريتا 7 گويند و به هندى طورى 8 گويند . گفته‌اند به لغت هندى او را قندق 9 هم گويند .

آنچه را از او به بلخ نسبت كنند به لون زرد باشد و كبريت پارسى به لون سپيد بود .

محمد زكريا گفته است : « كبريت احمر » در افواه مذكور است اما حقيقتى ندارد و او را