الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٢٤

852 . قفر اليهود 1

( 10 ) . سپس همانند ديگر موارد در نسخهء فارسى از جنس و خواص درمانى اسفرزه سخن مىرود .

851 . قفد 1

معتقد بعضى آن است كه حب الفقد تخم پنج انگشت است و اين خطاست . صواب آن است كه او تخم نبات عرفج است و او به شاهدانه مشابهت دارد اما از شاهدانه خوشبوىتر است . عادت آن است كه او را بريان كنند و مقدارى نمك آب بر وى بريزند ، آن‌گاه او را به اطراف برند و استعمال كنند .

به لغت سجزى او را تخم مرور 2 گويند و بوى او خوش بود چنانك بوى آب‌نبات عرفج .

[ فقد ] به درخت سماق مشابهت دارد و منبت او در وادىها و آب‌گذرها باشد .

ابو معاذ گويد حب الفقد تخم پنج انگشت است . اعتماد ايشان بر قول صاحب « كافى » است كه او چنان نقل كرده است از جالينوس كه حب الفقد دانهء پنج انگشت است . قوت پنج انگشت در حرف « با » تقرير كرده آمد 3 .

( 1 ) . نوشتار نادرست واژهء « فقد » . ظاهرا چنين اشتباهى مكرر ديده شده است و به همين جهت در شمارهء 796 به‌خصوص تأكيد مىشود كه در اين واژه ، حرف « فا » پيش از « قاف » قرار مىگيرد يعنى آن را بايد « فقد » خواند ، اما باوجود اين در حرف « قاف » پيدا شده است . البته اشتباه فقط در عنوان است و در متن همه جا « فقد » آمده است . فقد -

Vitex agnus castus L .

؛ عيسى ، 1 190 ؛

III , Low

، 491 ؛

II , Dozy

، 273 . نيز قس . شماره‌هاى 181 و 796 .

( 2 ) . تخم مرور ، نام افعانى فقد « مروندى » است ؛ اسلانف ، 814 .

( 3 ) . نك . شمارهء 181 .

852 . قفر اليهود 1

852 . قفر اليهود 1 - اسفالت

ابن شميل گويد : قفر سه نوع است ، يكى را ازو « كفر » 2 گويند ، نوع دوم را « قير » گويند و نوع سوم را « زفت » گويند . كفر آن است كه كشتىها را به او بيندايند و محكم كنند .

رسائلى گويد : كفر اليهود نوعى است از زفت شامى ، به لغت رومى او را اسفلطون و اسفلطوس 3 گويند و به لغت سريانى كفرا 4 گويند .

محمد زكريا گويد : دليل منفعت در وى آن است كه بوى او باقوت باشد ، جرم او گران‌سنگ بود و نرم . هرچه لون او سياه باشد نيك نبود .

اوريباسيوس گويد : علامت نيكويى در وى آن است كه لون او بنفسجى بود ، درخشان