الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٠
چرك « 286 »
چرك « 286 »
چرك « 286 »
پزشك هندى در پنجانادا ( پنجاب ) زاده شده و در دوران حكومت كانيشكا سلطان كوشانى ( سدهء يكم ميلادى ) « 287 » مىزيسته است . اثرش به نام چركا سمهيتا اصلاح رساله قديمىتر تنترااگنىوشا و يكى از مهم‌ترين آثار پزشكى هند باستان است . « 288 »
نام چرك فقط يك بار در صيدنه ديده مىشود . در ماللهند نيز از چرك ياد شده است .
بيرونى مىنويسد : « آنها [ هنديان ] كتابى دارند مشهور به نام مؤلف آن يعنى « چرك » كه آن را در رأس همهء ديگر كتاب‌هاى پزشكى قرار مىدهند . . . اين كتاب به زبان عربى براى برمكيان ترجمه شده است « 289 » » .
ترجمهء عربى چرك را عبد اللّه بن على از روى تحرير فارسى ( پهلوى ) انجام داده است . « 290 »
- در بين النهرين انجام داده است . ( صلاح الدين المنجد ، مقدمة كتاب الحشائش و الادوية لديسقوريدس ، دمشق 1385 - 1965 ، ص 12 - 13 ) . آن‌گونه كه مهران در مقدمهء خود مىنويسد ، كتاب ديسكوريد را نه از نسخهء اصلى يونانى بلكه از ترجمهء سريانى آنكه در زمان خود به وسيلهء حنين بن اسحق براى بختيشوع ابن جبريل پزشك ( در 256 / 870 درگذشت ) انجام شده ، ترجمه كرده است . اين دست‌نويس مربوط به سدهء 7 / 13 داراى تصويرهاى متعدد رنگى گياهان توصيف شده در كتاب است . بنا بر گواهى صلاح الدين المنجد ، ترجمهء مهران با زبان ادبى و عبارات روشن از ترجمهء اصطفن متمايز است ( همان‌جا ، ص 17 )
( 286 ) .
Caraka
. در منابع عربى به صورت‌هاى شرك ( ابن ابى اصيبعه ،
II
، 32 ) و سيرك ( ابن نديم ، 435 ) ديده مىشود .
( 287 ) . زمان حكومت شاهان جداگانهء كوشانى هنوز معلوم نشده است . بسيارى از دانشمندان مىپندارند كه كانيشكا در سدهء يكم ميلادى حكومت مىكرد . نك . ن . ك . سينها ، آ . چ . بانرجى ، تاريخ هند . ترجمه از انگليسى ، مسكو 1954 ص 81 . بنا به اطلاعات ديگر - از سال 120 تا 162 ميلادى . سارتون ،
I
، 284 .
( 288 ) .
VIII , Dutt
؛ ماللهند ، 595 ، يادداشت 47 .
( 289 ) . ماللهند ، 165 . همان‌جا در ص 334 به توسط على بن زين ( ربّان ) الطبرى از كتاب چرك نقل مىشود .
بيرونى در فهرست خود نيز از چرك سخن مىگويد ، ص 29 ؛ قس .
XIII , Chronologie
.
( 290 ) . ابن نديم ، 435 ؛ ابن ابى اصيبعه ،
II
، 32 ؛ صفا ، 90 ؛
XII , Dutt
.