الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٢

804 . فيلجوش 1

803 . فيلزهرج 1

803 . فيلزهرج 1

صهاربخت : اين « حضض » هندى 2 است .

ديسقوريدس 3 : لوقيون 4 درختى خاردار است ، شاخه‌هايى [ به درازاى ] سه ارش دارد ، برگ‌ها محكم و بادوام 5 و ميوه‌ها شبيه فلفل سياه‌اند ، آنها تلخ و نرم و پوستشان سبز 6 است ؛ ريشه‌هاى اين [ درخت ] درهم مىپيچند . آن بيشتر در مقدونيه 7 ، لوقيه و در سنگلاخ‌ها مىرويد . ريشه‌ها و برگ‌هاى اين [ درخت ] را مىفشرند و از راه پختن [ افشره ] ، « حضض » به دست مىآورند .

رازى : [ حضض ] سه نوع است : يكى از آنها هندى است ، ديگرى را از زرشك 8 به دست مىآورند و سومى عربى 9 است . اين حضض است ، مىگويند « لوقيون » است .

ابن ماسويه : جانشين [ فيلزهرج ] در مرهم‌هاى چشم اقاقيا و اگر يافت نشود ، حضض 10 است .

( 1 ) . به فارسى به معناى « پيل زهره » است -

Lycium afrum L .

يا

Rhamnus infectoria L .

؛ سراپيون ، 180 و 205 ؛ ابو منصور ، 431 ؛ ابن سينا ، 581 ؛ ميمون ، 315 ؛ عيسى ، 11215 .

( 2 ) . الحضض هندى ، نك . شمارهء 343 .

( 3 ) . ديوسكوريد ،

I

، 107 .

( 4 ) . لوقيون - يونانى .

( 5 ) . نسخهء الف : اثبت ، نسخهء فارسى : « برگ او سياه بود » .

( 6 ) . ديوسكوريد ،

I

، 107 : « زرد » .

( 7 ) . ديوسكوريد ،

I

، 107 : « در كپادوكيه » .

( 8 ) . الزرشك ، نك . شمارهء 490 .

( 9 ) . نسخهء فارسى : « مكى » .

( 10 ) . در نسخهء اصلى : حضض الفيلزهرج .

804 . فيلجوش 1

804 . فيلجوش 1

آن پيل‌گوشك 2 ناميده مىشود . مىگويند كه به عربى غدر 3 و آن بزر الريباس 4 است و در داروهاى گر به كار مىرود .

به رومى دروقنطيون 5 و به سريانى لوفاعسقيا 6 [ ناميده مىشود ] .

( 1 ) . معرب « پيل‌گوش » فارسى -

Arum colocasia L .

، مترادف

Colocasia antiquorum Schott .

؛ عيسى ، 233 . نيز قس . همين‌جا ، شمارهء 956 ،

I , Low

، 216 ؛

II , Dozy

، 295 .