الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٨١
789 . فلفل 1
ابن ماسويه : جانشين [ فلفل سفيد ] نيم وزن زنجبيل خشك يا همان مقدار فلفل سياه است . فلفل دراز ، زنجبيل و فلفل [ سياه ] جانشين يكديگر مىشوند .
الترنجى از سپيدمرد 20 نام مىبرد و مىگويد كه [ اين ] همان ميوه‌اى است كه داروگران آن را به‌جاى فلفل سفيد مىفروشند 21 .
( 1 ) .
Piper nigrum L .
؛ سراپيون ، 188 ؛ ابو منصور ، 422 ؛ ابن سينا ، 572 ؛ عيسى ، 4 141 . فلفل يا فلفل عربى از « پلپل » فارسى است كه به نوبه خود از پپّلى سانسكريت نشئت مىگيرد ؛
III , Low
، 49 .
( 2 ) . ديوسكوريد ،
II
، 159 .
( 3 ) . نسخهء الف : متن اندكى تحريف شده است : له ثمر يطول فى ابتداء ظهوره اول طلوعه طويلا ، ديوسكوريد ،
II
، 159 : له ثمر يكون فى ابتداء ظهوره طويلا .
( 4 ) . الدار فلفل ، نك . شمارهء 413 .
( 5 ) . در حاشيهء نسخهء الف افزوده شده است : « مىگويند كه [ فلفل ] سياه رسيده است و سفيد - نارس » . در ديوسكوريد ،
II
، 159 و نسخهء فارسى نيز همين‌گونه است . در واقع ، فلفل سياه از راه خشك كردن ميوه‌هاى نارس و سفيد - از رسيده به دست مىآيد .
( 6 ) . ديوسكوريد ،
II
، 159 : « فلفل دراز به دليل نارس بودن ، براى [ استفاده در ] ترياق‌ها و معجون‌ها مناسب است . فلفل سياه به مراتب تندتر از فلفل سفيد است » .
( 7 ) . نسخهء فارسى : جز آنكه ابو ريحان مىگويد ديسقوريدس پلپل را به حقيقت نشناخته است و ما او را معاينه كرديم .
( 8 ) . نسخهء الف : من قبل انه نظيج ، بايد خواند من قبل ان ينضج .
( 9 ) . نسخه‌هاى الف و ب : الزانج ، بايد خواند الزابج .
( 10 ) . نسخهء الف : مرج ،
Dutt
، 242 :
Platts ; maricha
، 1021 :
miric , mirac , mirc
.
( 11 ) . اوكاماثا ( ؟ ) .
( 12 ) . چنين است در نسخهء الف : مرج . در زبان‌هاى امروزى ازبكى و تاجيكى : مرچ . * 12 در
Picture
، 129 درج شده است .
( 13 ) . حجر الفلفل ، در نسخه‌هاى الف و ب به صورت عنوانى جداگانه آمده ، لكن محتوايش جزيى از عنوان « فلفل » است .
( 14 ) . قس . لسان العرب ،
XI
، 532 .
( 15 ) . ترجمهء مستقيم « قلمه » - شمراخان .
( 16 ) . مثطومان ، بايد خواند منظومان ، قس . لسان العرب ،
XI
، 532 .
( 17 ) . ربّب .