الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧١١

691 . عثق 1

ساخته شده است .

ديسقوريدس 5 : گياه « فورثرون » 6 تاجى دارد شبيه تاج گل شويد و آن شبيه مو است .

ريشه‌اش به ضخامت يك انگشت است و زبان را مىگزد .

ابن ماسويه : جانشين [ عاقرقرحا ] در درد گلو - كبابه ، در دردهاى شكم و سر و هم‌چنين براى غرغرهء گلو - ريشهء طرخون فارسى و در [ بيمارى ] كبد - دارفلفل است 7 .

( 1 ) . نام با منشأ سريانى -

Anacyclus pyrethrum DC .

مترادف

Anthemis pyrethrum .

؛ سراپيون ، 348 ؛ ابو منصور ، 404 ؛ ابن سينا ، 536 ؛ ميمون ، 299 ؛ عيسى ، 11 14 ؛

Low , pf .

، 298 .

( 2 ) * . در

Picture

، 127 درج شده است .

( 3 ) . بقلة العاقرقرحا - « سبزى عاقرقرحا » .

( 4 ) . نام يونانى اين گياه ( از - آتش ) است .

( 5 ) . قس . ديوسكوريد ،

III

، 60 .

( 6 ) . فورثرون ، نك . يادداشت 4 .

( 7 ) . در حاشيهء نسخهء الف افزوده شده است : « بشر : [ عاقرقرحا ] به رومى كيكرا ، مىگويند كاكره [ قس .

II , Vullers

، 778 ] ، به فارسى كزطلخون [

II , Vullers

، 829 : « كزطرخون » ناميده مىشود ] . در حشايش : ساقه [ عاقرقرحا ] شبيه ساقهء الحرف البر يا ساقهء سوس است . كيسه‌اى شبيه رازيانه دارد ، مانند قرقرهء گرد است . ريشه‌اش به ضخامت انگشت بزرگ است و مزهء تند دارد » .

691 . عثق 1

691 . عثق 1

ابو حنيفه از يك اعرابى [ روايت مىكند ] كه اين گياهى است به قد آدمى ، برگ‌هايش شبيه برگ‌هاى كبر ، و خشن و ضخيم است . مانند كتم 2 در بلندىها مىرويد . هيچ‌كس آن را نمىخورد ، آن را مىكوبند ، شيره‌اش را مىگيرند همان گونه كه شيرهء خطمى را مىگيرند ، سپس [ شيره ] را غليظ مىكنند و به جاهاى گرم [ بدن ] كه در معرض باد نيست 3 ، مىمالند . هنگامى كه خشك شد باز هم تكرار مىكنند ، آن‌گاه مانند نوره 4 اما آهسته‌تر موها را مىزدايد .

در كتاب النبات به « عثر » 5 برخوردم كه مانند آنچه در بالا آمده وصف شده است .

( 1 ) . برخىها مىپندارند كه اين شمشاد -

Buxus sempervirens L .

است ، نك . بدويان ، 752 . طبق عيسى ( 24 34 ) شمشاد - عنق است نه عثق .

( 2 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : الكيم ، نسخهء فارسى : كنم ، بايد خواند الكتم ، قس . لسان العرب ،

X

، 238 .

نك . شمارهء 882 .