الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٧

665 . طراثيث 1

( 1 ) . اين عنوان در حاشيهء نسخه‌هاى الف ، ب ، پ نوشته شده و نسخهء فارسى آن را حذف كرده است .

قس . ابن سينا ، 308 .

( 2 ) . سفلين - يونانى ،

splen

لاتين .

( 3 ) . طحالا .

( 4 ) . سپرز ،

II , Vullers

، 204 .

665 . طراثيث 1

كولىهاى سجستان و گله‌داران آن را هيوز 2 و هم‌چنين خيوز 3 مىنامند . صهاربخت نيز از آن به همين نام ياد مىكند .

اين ريشهء گياهى است كه در شن‌ها مىرويد ، متمايل به سرخ و شبيه محروث است .

[ طراثيث ] گس ، قابض و سرد است ، شكم را مىبندد و آن را به صورت تازه با شير مىخورند .

ارجانى : اين چوب‌پاره‌هاى خميده به ضخامت يك انگشت و درازاى گوناگون با مزهء گس و رنگ سرخ خرمايى است .

ابن ماسه : [ طراثيث ] را از بيابان مىآورند .

* ابو معاذ از « كناش » دمشقى [ روايت مىكند ] كه [ اين ] شيرهء شنگ است .

پولس : جانشين تخم‌هايش كتيرا و جانشين شيره‌اش [ شيره ] قرظ است 4 . [ سپس ] مىگويد كه طراثيث شيرهء ريشهء گياهى به نام قيسارون 5 است .

طراثيت در فرهنگ‌ها ماده‌اى است كه از « درخت سمر » جارى مىشود ، مىگويند كه طرثوث نخستين حيض سمر 6 و بسيار سرخ است .

ابن ماسويه : جانشين آن افيون است .

الخليل : طرثوت 7 گياهى است شبيه قارچ ، دراز ، نازك و متمايل به سرخ است ، آن را خشك مىكنند و به عنوان دباغىكنندهء معده به كار مىبرند . از آن هم تلخ و هم شيرين يافت مىشود .

ابن دريد : طرث - سستى 8 است و [ واژهء ] « طرثوت » از آن مشتق مىشود .

ابو حنيفه : ريشهء طرثوت تلخ است ؛ آنچه به عنوان دارو براى ما مىآورند ، طرثوث خشك‌شده است ، اما آن را در زمان خود 9 به مدينه مىبرند و يك حمل را به صد درهم مىفروشند . آن را پوست مىكنند و مىخورند ، نيز آن را مىپزند و آن خوشمزه است .

ابو حنيفه [ ادامه مىدهد : طرثوث ] زمين را مىشكافد [ و بيرون مىزند ] ، بخش