الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٨١

642 . صفرد 1

ابن ماسه . اين غرب است .

ابو معاذ : برخى مردمان آن قلمة النصر 3 مىنامند . ابو معاذ اشتباه مىكند ؛ زيرا « قملة النصر » حيوانى است با نيش كشنده و در زمرهء زهرهاى حيوانى نام برده مىشود 4 .

* او [ سپس ] مىگويد : به من اطلاع داده‌اند كه [ صفصاف ] سپيدار 5 است .

صفصاف همان « شاه‌بيد » 6 است . به نظرم درست‌تر از همه - خلاف است و آن در كتاب الادوية المفردة ذكر شده است .

الخليل 7 : [ صفصاف ] به گويش مردم شام به معناى « خلاف » است . مىگويند كه هر [ مادهء ] تلخ گرم است به استثناى بيد [ صفصاف ] كه تلخ و سرد است و به همين جهت آن را به سبب تخلف از قضيهء مطلق ، « خلاف » مىنامند 8 .

( 1 ) . صفصاف در بسيارى از منابع بيد مجنون -

Salix babylonica L .

است ؛ سراپيون ، 86 ؛

Lane

، 1694 ؛ عيسى ، 8 160 . برخىها مىپندارند كه اين بيد سفيد

III , Low ) Salix alba L .

، 322 ) يا

Salix safsaf Forsk .

( ميمون ، 393 ) است .

( 2 ) . نسخهء الف : بطااس ، نسخهء فارسى : بطااس ، بايد خواند إطاأس - از يونانى ؛ ديوسكوريد ،

I

، 111 .

( 3 ) . قملة النصر - شپشه . فرهنگ‌هاى عربى « صفصفة » را همچون حيوانى كوچك تفسير مىكنند كه به فارسى سيسك يعنى « شپشهء انبار » ناميده مىشود ؛

Lane

، 1694 ؛ لسان العرب ،

IX

، 196 . طبق

Dozy

(

II

، 666 ) قملة النسر حشره‌اى سمى است .

( 4 ) . ابن سينا ( ص 49 ) نيز « شپشه » را در زمرهء زهرها نام مىبرد .

( 5 ) . سبيدار - كوتاه‌شدهء « سبيددار » . در نسخهء اصلى جملهء * 5 پيش از جملهء پيشين آمده است .

( 6 ) . شاه‌بيد .

( 7 ) . واژهء نامفهوم : الحليل .

( 8 ) . قس . شمارهء 403 .

642 . صفرد 1

642 . صفرد 1

اين « كبك انجير » 2 است .

( 1 ) .

I , Dozy

، 836 :

alouette

؛ نيز قس .

Lane

، 1699 . در نسخهء فارسى حذف شده است .

( 2 ) . كبك انجير ، قس .

II , Vullers

، 792 .