الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٦٢
617 . شوكران 1
سجزى كنج 12 گويند و اهل هرى غنج 13 گويند .
ديسقوريدس گويد : چون از او بيشتر خورده شود ، هلاك كند . بعضى از اطبّاى حاذق گفته‌اند مراد ديسقوريدس حبة الخضراء 14 بوده است .
( 1 ) .
Nigella sativa L .
؛ سراپيون ، 521 ؛ ابو منصور ، 342 ؛ ابن سينا ، 703 ؛ ميمون ، 365 ؛
Lane
، 1605 .
شونيز واژه فارسى است .
( 2 ) . سويداء مصغر سوداء - « سياه » است .
( 3 ) . حبة السوداء - سياه‌دانه ، نك . شمارهء 288 .
( 4 ) . شينيز ، قس .
Lane
، 1605 .
( 5 ) . نسخهء فارسى : ملاثيناون ، بايد خواند ميلانثياون - يونانى ، ديوسكوريد ،
III
، 74 .
( 6 ) . نسخهء فارسى : نيلى ، بايد خواند نيگّلى -
Nigella
لاتين .
( 7 ) . ميروقوقين ( ؟ ) .
( 8 ) . نسخهء فارسى : شونانا ، بايد خواند شبوبانا ؛ قس .
Low , pf .
، 366 .
( 9 ) . نسخهء فارسى : قالنجى ، قس .
Platts
، 844 : كلونجى
( kalonji )
.
( 10 ) . و آنچه مسموع است كاليخى ( كالنجى ) است .
( 11 ) . نسخهء فارسى : و قالير نيز گويند ، ظاهرا بايد خواند : و قالازير گويند ؛ زيرا « كالازيره » و « كالاجيره » نام ديگر هندى « شونيز » است ؛ نك .
Platts
، 803 ؛
Dutt
، 103 .
( 12 ) . كج ( ؟ ) .
( 13 ) . غنج ، احتمالا بوغنج يا بغنج ، قس . محيط اعظم ،
I
، 367 ؛
I , Vullers
، 278 .
( 14 ) . حبة الخضراء ( سقزدانه ) ، معمولا ميوه‌هاى درخت بطم ( سقز ) را چنين مىنامند ؛ نك . شمارهء 289 .
لكن گاهى حبة الخضراء و حبة السوداء را مترادف هم و به معناى « سياه‌دانه » به كار مىبرند ؛ قس .
Lane
، 1464 و 1605 . ديوسكوريد ،
III
( 74 ) در پايان عنوان « شونيز » مىگويد كه زياد نوشيدنش كشنده است .
617 . شوكران 1
617 . شوكران 1
به لغت رومى شوكران را قونيون 2 گويند يعنى « كشنده » 3 .
شوكران تخمى است كه به تخم گزر ماند .
بعضى گفته‌اند او نوعى است از انواع بيش .
مسيح گويد : او تخم خشخاش سياه است كه از عصارهء او افيون حاصل آيد و اين معنى مروى از حنين است .
قسطا گويد : تخم او از انيسون خردتر است .