الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٥٤

604 . شقاقل 1

درمانى ، هيچ اطلاعى ديگر به دست نمىدهد .

603 . شحم الارض 1

ابن ماسويه گويد : شحم الارض قسط را گويند .

جاحظ 2 گويد : شحمة الارض را شحمة الرمل 3 نيز گويند . جرم اين [ حيوان ] سپيد بود و در نظر خوب نمايد . برو نقطه‌هاى سرخ و زرد باشد و پنجهء 4 زنان را به اين معنى به او تشبيه كنند . او از عظايه در عرض زيادت باشد و از جملهء خزندگان 5 به صورت خوب‌تر باشد . عادت او آن باشد كه چنان‌كه ماهى در آب غوطه خورد و سياحت كند ، او در خاك و ريگ هم‌چنان كند .

معنى لفظ « شحم » به لغت پارسى پيه باشد و انواع پيه حيوانات بسيار است و در هريك خاصيتى ديگر است 6 .

( 1 ) . به عربى « پيه زمين » ؛ در اينجا سمندر خالدار -

Salamandra maculosa Lour .

؛ ميمون ، 402 ؛

Lane

، 513 ؛

II , Dozy

، 603 . كرم زمين را نيز با اين نام مشخص مىكنند ( قس . شمارهء 94 ، يادداشت 2 و شمارهء 389 ، يادداشت 3 ) و هم‌چنين برخى از گياهان را مانند كماة ( قس . شمارهء 919 ) و

Garcinia I , Dozy ; mangostana L .

، 732 .

( 2 ) . نسخهء فارسى حاحظ ، بايد خواند جاحظ .

( 3 ) . شحمة الرمل - « پيه ريگ » .

( 4 ) . نسخهء فارسى : كف دست .

( 5 ) . جنبدگان .

( 6 ) . سپس از خواص درمانى پيه حيوانات گوناگون سخن مىگويد : خوك ، بز ، مرغابى ، مرغ خانگى ، خروس ، شير ، گاو ، خرس ، ماهى ، الاغ ، كوهان شتر ، گوزن و روباه .

604 . شقاقل 1

شقاقل بيخ گزر دشتى را گويند و « دوقو » تخم او را گويند . او را از سمرقند به اطراف برند . به هندى او را كيركاكول 2 گويند .

( 1 ) .

Malabaila sekakul Russ .

يا

M . pumila Rois

يا

Pastinaca schekakul Russ .

. شقاقل ممكن است به معناى .

Eryngium campestre L .

نيز باشد ؛ سراپيون ، 449 ؛ ابن سينا ، 697 ؛ ميمون ، 361 ؛

III , Low

، 450 ؛ عيسى ، 17 135 . اين عنوان در

Picture

، 125 درج شده است .

( 2 ) . محيط اعظم ،

، 123 : كاكول .