الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٦
566 . سمكة 1
مىشوند ، و انقاس مركب سياه است 2 ، هر [ حيوانى ] آن را بخورد نابود مىشود .
( 1 ) . امروزه اين گياه .
J . acutus L . , Juncus spinosus Forsk
يا
J . maritimus Lam .
است ؛
Lane
، 1425 ؛
I , Dozy
، 682 ؛ عيسى ، 11 9 102 .
( 2 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : فيصير سنله لالانقاس سوادا و لا نقاس سواد ، بايد خواند فيصير سنبلته كالأنقاس سوادا و الأنقاس مداد . نسخهء فارسى : خوشهء او سياه كند چون انفاسى .
566 . سمكة 1
566 . سمكة 1 - ماهى
در الحاوى : سيفيا 2 - [ ماهىاى ] به اين نام در بيت المقدس معروف است .
ابو الخير : سيفيا [ ماهى ] دريايى است و به رومى طريغليا 3 [ نيز ] ناميده مىشود .
شمارى از انواع ماهىها : جرى 4 ، سماريس 5 ، صير 6 ، صخره‌اى 7 كه مردم شام « تيه » 8 مىنامند ، كوسج 9 ، بنبك 10 ، مارماهى 11 ، طريغلا 12 .
جالينوس : ماهى دريا از آب رود مىگريزد و [ ماهى ] رود از آب دريا . آنها كه در دهانهء [ رودها ] متولد مىشوند ، آزادانه در هر دو آب زندگى مىكنند . يكى از ويژگىهاى اين‌گونه ماهىها اين است كه بر جريان آب رود غلبه مىكنند و از دريا بسيار دور مىشوند . ماهى دريا استخوان‌هاى ريز 13 ندارد ، اما ماهىهايى كه از دريا وارد رود مىشوند پر از استخوان‌هاى ريزند .
ماهىاى به نام . . . 14 يافت مىشود ، گرد است و نيشى شبيه نيش عقرب دارد .
ابو الخير : در [ كتاب ] اطيوس [ گفته شده است ] كه رطوبت ماهى رحلى 15 كم‌تر از عراقى است ، همان گونه كه رطوبت [ ماهى ] عراقى نيز كم‌تر از [ ماهى ] نيل است 16 .
( 1 ) . قس . سراپيون ، 96 ؛ ابو منصور ، 308 ؛ ابن سينا ، 520 .
( 2 ) . نسخهء الف : سيفا ، بايد خواند سيفيا ( اندكى پايين‌تر نيز به همين شكل آمده است ) - يونانى - ( ديوسكوريد ،
II
، 22 ) -
Sepia officinalis
. نيز نك . شمارهء 479 .
( 3 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : طرنفاليا ، بايد خواند طريغليا - يونانى ( چلچلهء دريايى ) . طريغلا در ديوسكوريد (
II
، 123 ) در عنوانى جداگانه ذكر شده است .
( 4 ) . الجرّى - مارماهى (
Lane
، 401 ) ؛
Muraena helena
( ابن سينا ، 520 ، يادداشت 1 ) يا اسبيلى -
Silurus glanis
؛ سراپيون ، 241 ؛ بيطار ، 475 .
( 5 ) . نسخهء الف : سمارين ، نسخهء فارسى : سمارس - يونانى - ماهى ريز دريا . ديوسكوريد ،
II
، 29 : ايشماريش ، ابن سينا ، 520 ، يادداشت 1 : ساماروس - ساردين .
( 6 ) . نسخهء الف : الصيرفان ، بايد خواند الصير ، ديوسكوريد ،
II
، 30 از ماهى ميانيدش ( ) نام