الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٩١
519 . ساذج 1
تيز و خوش پايدار شبيه بوى ناردين است و شور نيست . اما پوك و خرد شده كه بوى چيز كپك زده را دارد ، نيكو نيست .
پولس : جانشين آن جوز سليخه است .
ابن ماسويه : جانشين آن به وزن برابر طالسفر است .
جالينوس : نيرويش همان نيروى سنبل معطر است .
ابن ماسويه : جانشين آن فرنجمشك بستانى است .
ابن ماسويه 6 : ساذج « مامستان » 7 ناميده مىشود و آن برگ فرنجمشك است . اين گياه در هند [ مىرويد ] .
ساذج هندى شاخه‌هايى شبيه شاخه‌هاى شاهسفرم و برگ‌هاى نازك [ به آرامى ] مالش داده شده است ، بوى خوش دارد و شبيه چيزى است كه از چوب پوسيدهء از هم پاشيده مىريزد .
پولس و ابو الخير : فوللن 8 ساذج هندى است . در كنارش نوشته شده است : اين نام [ نيز ] ديده مىشود و آن را همچون گياهى شبيه اشنه 9 تفسير مىكنند . آن دو نوع است :
تخم 10 يكى از آنها ريز است شبيه خشخاش ، و ديگرى به زيتون تازه پديد آمده مىماند 11 .
( 1 ) .
Malabathrum
، برگ‌هاى
Cinnamomum citriodorum Thwait
، يا
C . tamala Nees .
؛ سراپيون ، 459 ؛ ابو منصور ، 326 ؛ ابن سينا ، 479 ؛ عيسى ، 4 49 ؛
II , Low
، 117 - 118 . ساذج معرب « ساده » فارسى است ،
II , Vullers
، 183 ؛
Lane
، 1282 .
( 2 ) . نسخهء الف : كندبير ، نسخهء فارسى : كندپتر ، طبق
Platts
( 350 ) و
Dutt
( 225 )
Cinnamomum tamala Nees .
به سانسكريت
tejapatra
ناميده مىشود ؛
II , Low
، 117 :
tej - pat , temalpater
.
( 3 ) . نسخه‌هاى الف و ب : النور ، بايد خواند الفو ، قس . ديوسكوريد ،
I
، 9 ؛ ابن سينا ، 479 ، يادداشت 5 ؛ نسخهء فارسى : ردين ( روين ) - « روناس » ، يعنى مؤلف نسخه فارسى « الفوة » خوانده است .
( 4 ) . عدس الماء ، نك . شمارهء 695 .
( 5 ) . ليس له عدس ( ؟ ) اصل .
( 6 ) . تكرار در نسخهء اصلى .
( 7 ) . نسخهء الف : مامستان ،
II , Vullers
، 1124 : مامهستان ، عيسى ، 4 49 : مابهستان .
( 8 ) . نسخهء الف : فوللن ، بايد خواند فوللن - يونانى ، ديوسكوريد ،
III
، 120 . اما در متن ديوسكوريد از واژه « ساذج » نام برده نمىشود .
II , Low
، 117 :
Phyllon - Malabathrum
.
( 9 ) . شجر يشبه الاشنة ، ديوسكوريد ،
III
، 120 : ورق شبيه بالاشنة . اشنه - گل‌سنگ ، نك . شمارهء 58 .