الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٠

519 . ساذج 1

( 1 ) . قس . الجماهر ، 216 ؛ سراپيون ، 529 ؛ ابو منصور ، 298 ؛ ابن سينا ، 219 ؛ ميمون ، 139 .

( 2 ) . زيوغ ، قس . بر بهلول ، 14 686 .

( 3 ) . بارج ، نسخهء فارسى : پاره ، قس .

Platts

، 216 : پارا .

( 4 ) . سيماب ، قس .

II , Vullers

، 371 . نسخهء فارسى مىافزايد : « آن را به رومى درارريون [ از يونانى ] گويند » .

( 5 ) . بيرونى در الجماهر ( 217 ) در اين‌باره مىنويسد : « جالينوس ماهيت آن را نمىدانست - آيا جيوه [ مادهء ] معدنى است يا مصنوعا به دست مىآيد . . . » .

( 6 ) . دودة الصنوبر و الشيوب ، نسخهء پ : . . . التنوب ، نك . شمارهء 457 ، يادداشت 10 .

( 7 ) . الزاؤق ، قس .

Lane

، 1270 .

( 8 ) . ظاهرا سخن بر سر تهيهء جيوه از شنگرف است ، نك . شمارهء 506 .

518 . زيز 1

الحاوى : اين « بلبوس » 2 است .

( 1 ) .

Muscari comosum Mill .

؛ ابن سينا ، 129 ؛ ميمون ، 61 ؛

II , Low

، 186 ؛ عيسى ، 8 121 . نوشتار « زير » نيز ديده مىشود ( سراپيون ، 53 : بصل الزير ) . وجه تسميهء واژهء زيز روشن نشده است . مىپندارند كه از « زيزا » - « زمين سنگى » كه اين پياز معمولا در آنجا مىرويد ، به وجود آمده است ،

Low , pf .

، 420 .

مه‌يرهوف آن را با « زيزاء به معنى پر مرغ ارتباط مىدهد كه كنايه از كاكل پياز است ؛ غافقى ، 135 ، ص 289 ، يادداشت 1 .

( 2 ) . البلبوس - يونانى ، نك . شمارهء 170 .

حرف س ( سين )

519 . ساذج 1

خشكى حكايت مىكند كه [ ساذج ] نزد هنديان كندپتر 2 است .

رازى : مىپندارند كه [ ساذج ] برگ ناردين هندى است ، زيرا از نظر بو به آن مىماند .

اين نادرست است زيرا بوى والريان 3 ، اسارون و وج [ نيز ] شبيه بوى ناردين است . ساذج در هند در جاهاى باتلاقى مىرويد و مانند عدسك آبى 4 بر سطح آب پديدار مىشود ، ريشه ندارد 5 . آن را به نخ كتانى مىكشند ، خشك مىكنند و نگه مىدارند .

بهترين [ ساذج ] - تازه ، متمايل به سفيد با اندك سياهى ، بىعيب ، خرد نشده با بوى