الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٩

517 . زئبق 1

فارسى : « قتّ عرب سپست‌تر را گويند و مقتّت هر طعامى را گويند يا مطبوخ كه سپست درو كرده باشند » .

( 43 ) . القضب ، قس .

Lane

، 2538 .

( 44 ) . القتّ ، نك . شمارهء 465 .

( 45 ) . اين بيت با اندك تغيير در لسان العرب (

VII

، 320 ) آمده و در آنجا به الجعدى نسبت داده شده است .

( 46 ) . نسخهء الف : عبد الله بن صالح بن على ، نسخهء فارسى : عبد الله صالح ، در ديگر منابع :

عبد الملك بن صالح بن على نك . ابو حنيفه ، 466 ؛ لسان العرب ،

II

، 35 ؛

Lane

، 1274 . اين امير عباسى است ، در سال 196 / 811 درگذشت ؛ اعلام ،

IV

، 304 .

( 47 ) . زيتون الزيت ، طبق

I ) Dozy

، 617 ) اين زيتون رسيده است ؛ نسخهء پ : زيتون المربب .

( 48 ) . الجرب ، نك . شمارهء 332 ، يادداشت 17 .

( 49 ) . القوباء ، نك . ابن سينا ،

IV

، 557 .

( 50 ) . در نسخهء اصلى : زيتون الانفاق ، بايد خواند زيت الانفاق ، نك . يادداشت 6 .

( 51 ) . طراثيث ، نك . شمارهء 665 .

( 52 ) . الاون ، قس . بالاتر ، يادداشت 15 .

516 . زيز 1

516 . زيز 1 - زنجره

مردم شام آن را به اين اسم مىشناسند . اين حيوانى است كه ميان درختان زيتون جيرجير مىكند .

( 1 ) .

Cicada

لاتين .

I , Dozy

، 618 - 619 :

Cigale

، كه با اشاره ابن بيطار ، جامع ،

II

( 178 ) كه زيز عربى را با جطيلس ( ديوسكوريد ،

II

، 49 ) برابر مىشمرد ، تأييد مىشود ؛ در ضميمه كتاب ديوسكوريد ( ص 494 ) نوشتارهاى طاطيلس و ضطيغش نيز آمده است . همهء اينها آوانويسى يونانى - زنجره است ؛ فرهنگ يونانى باستان به روسى ، 1620 .

517 . زئبق 1

517 . زئبق 1 - جيوه

[ جيوه ] به سريانى زيوغ 2 ، به هندى بارج 3 ، به فارسى سيماب 4 [ ناميده مىشود ] .

جالينوس : دربارهء [ جيوه ] تجربه‌اى ندارم 5 .

كرم [ چوب ] صنوبر و كاج 6 ، جيوه ، جانوران زهردار ، قارچ‌هاى سمى و عنب الثعلب سمى حتى به مقدار ناچيز ، از مواد زيان‌آور براى انسان است .

جيوه را « زاؤق » 7 [ نيز ] مىنامند ؛ سنگ معدن آن سرخ است ، آن را در كورهء آهنگرى مىگذارند و جيوه از آنجا جارى مىشود .