الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٠

509 . زوان 1

ريشه‌اش سفيد است .

ابن ماسويه : [ زوفرا ] به انگدان مىماند .

( 1 ) . در منابع به دو گياه با اين نام اشاره شده است : الف ) زوفرا برگ باريك

Echinophora tenuifolia L .

مترادف

E . Sibthorpiana Guss .

؛ ابن سينا ، 231 ؛

I , Dozy

، 614 ؛ عيسى ، 13 73 ؛ ب )

Levisticum officinale Koch .

؛ ميمون ، 203 .

( 2 ) . نسخهء الف : ديناروية ، قس . شمارهء 337 ، يادداشت 3 .

( 3 ) . اموغليا ، قس .

Low , pf .

، 396 : امولوگيا .

( 4 ) . ثالسفس ، ممكن است آوانويسى يونانى باشد كه همچون

Lepidium campestre L .

مشخص مىشود . نك . شمارهء 199 . نيز مىتوان حدس زد كه اين تحريف يونانى يعنى

Seseli tortuosum L .

( ابن سينا ، 494 ؛

III , Low

، 471 ) يا

Tordylium officinale L .

( ميمون ، 283 ؛ تئوفراست ، 583 ) باشد . نيز قس . شمارهء 584 ، بر بهلول ، 20 2068 .

( 5 ) . الحزاء ، نك . شمارهء 337 .

( 6 ) . ليجستيقون - يونانى ، ديوسكوريد ،

III

، 48 . طبق

III ) Low

، 472 )

Ligusticum

مردم باستان

Laserpitium siler L .

است .

509 . زوان 1

ابن ماسه 2 ، رازى : بهترين [ زوان ] سبك وزن است ، پوسيده و سوراخ‌سوراخ نيست .

هنگامى كه آن را مىخورند ، لزج [ مىشود ] ، زردگون است اما پس از [ جويدن ] سرخگون مىشود . در آن اندكى گسى وجود دارد .

ابو معاذ : اين « شيلم » 3 است و به فارسى توىوش 4 [ ناميده مىشود ] .

ابو حنيفه : « دنقه » 5 همان زوان است كه در گندم يافت مىشود و از آن پاك مىكنند ، زيرا مستىآور است .

اما آنچه موجب مستى مىشود ، نزد ما دانه‌اى ريز و گرد است . دنقه به فارسى حز 6 ناميده مىشود ، در آن اندكى تلخى وجود دارد ، اما تلخى كه به گندم 7 مىدهد بيش از [ دانه‌اى ] به نام « شيلم » است . اين حز دانه‌هاى ريز كشيده به رنگ سرخ تيره 8 و به ظاهر شبيه كرم گندم 9 است ، تلخ است و با سياه كردن گندم آن را فاسد مىكند .

ابو عمرو مىگويد كه زوان همان شيلم است .

( 1 ) . يا زوان - شلمك -

Lolium temulentum L .

؛ سراپيون ، 453 و 538 ؛ ميمون ، 143 ؛

Lane

، 1207 ؛ عيسى ، 6 111 . نيز قس . ابن سينا ، 241 .

( 2 ) . نسخهء فارسى : ابن ماسويه .