الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٣

503 . زنجبيل الكلاب 1

( 13 ) . زفت القطران ، صمغ عرعر ، سدر و صنوبر را قطران مىنامند ؛ نك . شمارهء 849 . ابو حنيفه با توأم كردن زفت با قطران همانا مىخواهد اين صمغ چوب را بيان كند .

( 14 ) . يعنى صمغ معدنى .

501 . زقّوم 1

501 . زقّوم 1 - ؟

ابو حنيفه 2 : اين درختى كوچك به رنگ غبار با برگ‌هاى كوچك گرد ، بدون خار ، بدبو و تلخ است . روى ساقه‌اش گره‌هاى بسيار است ، گل‌هاى كوچك سفيد و ضعيف دارد كه زنبوران عسل مىليسند .

( 1 ) . اين واژه چند بار در قرآن كريم به معناى « درخت جهنم » آمده است ( سورهء 37 ، آيهء 60 ؛ سورهء 44 ، آيهء 43 ) . در ديگر منابع گوناگون توصيف شده است ؛ زقوم را در فلسطين .

Balanites aegyptiaca Del

مىنامند (

III , Low

، 513 ) ، در سوريه .

Fagonia aegyptiaca Del

( عيسى ، 6 81 ) . در زمان حاضر زقوم به معناى « سنجد » .

Elaeagnus angustifolius L .

نيز هست ؛

III , Low

، 513 ، عيسى ، 21 74 ؛ بدويان ، 1494 . برخىها مىپندارند كه اين زيتون وحشى است ؛ بارانوف ، 416 .

( 2 ) . ابو حنيفه ، 471 ؛ نيز قس .

Lane

، 1239 ؛

I , Dozy

، 596 ؛ ابن بيطار ، جامع ،

، 165 - 166 .

502 . زلم 1

502 . زلم 1 - بادام زمينى

[ اين ] بيخ‌هاى 2 سياه نوك تيز به اندازه [ تخم ] قرطم دشتى 3 است . در آنها روغنى وجود دارد كه از شهر زور مىآورند و آن در تركيب داروهاى تقويت‌كننده توانايى جنسى وارد مىشود .

[ زلم ] به سريانى زرع زلما 4 ناميده مىشود ؛ مىگويند كه به عربى حب الفليق 5 است .

( 1 ) .

Cyperus esculentus L .

؛ نك . شمارهء 294 .

( 2 ) . ترجمهء مستقيم « دانه » - حبّ .

( 3 ) . القرطم البرى - « قرطم پرزدار » ، نك . شمارهء 827 .

( 4 ) . زرع زلما .

( 5 ) . حبّ الفليق .

503 . زنجبيل الكلاب 1

ماسرجويه : اين گياهى است معروف به « فلفل الماء » 2 ، برگ‌هايى شبيه برگ‌هاى بيد دارد اما زرد و ساقه‌هايش سرخ است ؛ مانند زنجبيل تند است و گرگ‌ها 3 را مىكشد .

ابو معاذ نيز آن را همين‌گونه توصيف مىكند و مىافزايد كه آن در طبرستان به عنوان