الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٨

498 . زعفران 1

ابو سهل 38 : * * نزد ما در خراسان بهترين [ زعفران ] را اصفهانى مىدانند و آن سرخ ، درخشان با پرز ضخيم و معطر است و در آن سفيدى وجود ندارد . سپس بونى 39 از هرات و در پى آن سوانى 40 از و الشتان 41 ، پس از آن شومانجى 42 از ويشگرد و سپس در غوژى 43 از دارمشان است ، در آن سفيدى بسيار است اما به شدت تأثير مىكند ، خوشبوست و در سجستان به عنوان شبورك 44 مشهور است . سپس [ زعفران ] كشميرى است ، سرخ با اندكى سفيدى اما تأثيرش ضعيف‌تر است ، بوى سنگين دارد و در اكثر موارد با روغن و گوشت گاو مىآميزند .

فيلن [ درباره زعفران ] چيستان‌هايى 45 در شعرهاى خود مىگويد و آن را چنين مىنامد : « پرزهاى سرخ خوش‌بو ، قربانى خدايان است و خونش بر علف‌هاى هرمس مىدرخشد » 46 . جالينوس آن را به اين شكل توضيح مىدهد : پسر بچه‌اى به نام زعفران 47 با هرمس توپ بازى مىكرد ، [ توپ ] به سر [ پسر بچه ] خورد و او مرد ، خونش جارى شد و از آن ، زعفران درخشان روييد .

رازى : جانشين زعفران به وزن برابر قسط ، يك چهارم وزن سنبل و يك ششم وزن پوست سليخه است .

( 1 ) .

Crocus sativus L .

؛ سراپيون ، 528 ؛ ابو منصور ، 289 ؛ ابن سينا ، 228 ؛ ميمون ، 135 ؛ عيسى ، 6 60 .

سفران «

safran

» اروپايى و « شفران » روسى از « زعفران » عربى مىآيد (

II , Low

، 7 ) .

( 2 ) . انيخوس ، قس . بر بهلول ، 26 209 : انيفوس . اين احتمالا آوانويسى يونانى به معناى « اظفار الطيب » است ، نك . شمارهء 72 ، يادداشت 2 . قس .

Low , pf .

، 215 .

( 3 ) . قروقوا ، احتمالا تحريف يونانى است ، نك . يادداشت 5 .

( 4 ) . كرلما ، بايد خواند كركما ، قس .

II , Low

، 9 .

( 5 ) . قوروقوس - يونانى ديوسكوريد ،

I

، 23 .

( 6 ) . كنكون ،

Platts

، 849 و

Dutt

، 307 :

kumkum

و

kumkum

.

( 7 ) . الجادى از نام محل « الجادية » در سوريه كه در آنجا زعفران پرورش مىدهند ،

Lane

، 394 .

( 8 ) . الجساد ، قس .

Lane

، 424 .

( 9 ) . زرع ، نسخهء پ : درع - « زره » ، « پيراهن زنانه » .

( 10 ) . مصرع دوم بيت در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده است . قس . اغانى ،

III

، 105 .

( 11 ) . الجسد ، قس .

Lane

، 424 .

( 12 ) . الريهقان ، قس . 1171 .

( 13 ) . المردقوش معرب مرده گوش « با گوش‌هاى مرده » ؛

II , Vullers

، 1157 ؛

Lane

، 2706 . ممكن است به معناى مرزنجوش نيز باشد ؛ نك . شمارهء 1072 .