الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٢

491 . زرين درخت 1

نيش جانوران گزنده و بادها يك برابر و نيم وزنش درونج ، دو سوم وزن طلخشقوق و نيم وزن ميوهء مورد 3 است .

ابن ماسويه : جانشين آن در قبض شكم ، گلو و معده به وزن برابر هل است .

ابن ماسويه 4 : [ زرنباد ] دو نوع است - دراز كه به هندى پسل 5 ( ؟ ) ناميده مىشود ، و گرد .

( 1 ) . نام فارسى

Zingiber Zerumbet Rosc .

؛ سراپيون ، 544 ؛ ابو منصور ، 292 ؛ ابن سينا ، 217 ؛ ميمون ، 145 ؛ عيسى ، 1 192 .

( 2 ) . كجور ، طبق

Platts

، 819 و

Dutt

، 258 كچور -

Curcuma zerumbet Roxb .

( 3 ) . نسخهء الف : حب‌آس ، نسخهء فارسى : اترج ؛ ابن سينا ، 217 : حب الاترج - « هسته اترج » .

( 4 ) . تكرار نام ابن ماسويه حاكى از آن است كه اين عنوان تصحيح نشده است .

( 5 ) . نسخه الف : پسل ، نسخه پ : سل ، نسخه فارسى : شل .

490 . زرشك 1

در فصل « الف » در عنوان « انبرباريس » 2 ذكر شده است .

* مىگويند كه زرشك بوته‌اى به قد انسان است ، گل‌هاى سرخ شبيه پرزهاى زعفران اما لطيف‌تر از آنها دارد . دم‌كردهء 3 پوست اين درخت در نقرس حار 4 مفيد است و درد آن را تسكين مىدهد . نوع . . . آن وجود دارد 5 .

( 1 ) . نام فارسى

Berberis vulgaris L .

و ديگر انواع .

( 2 ) . نك . شمارهء 92 .

( 3 ) . ماء قشر شجره .

( 4 ) . النقرس الحار ، نك . ابن سينا ،

III

، ج 2 ، ص 499 .

( 5 ) . جمله نامفهوم : و منه نوع لك ( ؟ ) من الزهرة . تمام پاراگراف * 5 در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده اما در فتوكپى ما ، در اينجا لكهء سياه است . در نسخهء ب بازنويسى شده ، در نسخهء پ حذف شده و نسخه فارسى تمام عنوان را حذف كرده است .

491 . زرين درخت 1

ابن ماسويه : جانشين آن تخم اترج است .

رازى : جانشين آن به وزن برابر قنطوريون ، همين مقدار تخم خيار و همين مقدار تخم اترج است .

به عربى عريان 2 و به سندى دالوبندلو 3 ناميده مىشود .

( 1 ) . اين نام فارسى به معناى « درخت طلايى » است ، ابو منصور ( 303 ) و ابن سينا ( 232 ) نيز از آن نام