الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٣
480 . زاج 1
(
II , DOzy
، 399 ) يا ( ميمون ، 140 ) كه به معناى « زاج زرد » است ، كريموف ، سر الاسرار ، 61 ؛
II , Vullers
، 736 . نيز نك . شمارهء 857 .
( 11 ) . قلقند از يونانى ، ديوسكوريد ،
V
، 80 ؛
II , Vullers
، 736 ؛ با زاج سبز مطابقت دارد - ( 87 ،
Ruska Al - Razi's Buch Geheimnis der Geheimnisse
) ؛ نك . شمارهء 857 .
( 12 ) . قلقديس - يونانى ، ميمون ، 140 . مؤلفان شرقى آن را به عنوان زاج سفيد تعريف مىكنند (
Ruska Al - Razis' Buch Geheimnis der Geheimnisse , 87
) ، كه ممكن است سولفات آلومينيم يا زاج پتاسيم باشد ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 61 . در برخى منابع آن را با زاج سبز برابر مىشمرند ؛
II , Vullers
، 736 ؛
II , Dozy
، 398 .
( 13 ) . زرد متمايل به سرخ ( به رنگ اسب كهر ) .
( 14 ) . زاك رومى .
( 15 ) . قس . ديوسكوريد ،
V
، 82 .
( 16 ) . زاج سورى ، گاهى نيز « صورى » ديده مىشود كه آوانويسى يونانى است ( ديوسكوريد ، ، 84 ؛
I , Dozy
، 701 ) - زاج سرخ . مىپندارند كه سورى سولفات بازى آهن است كه بر اثر اكسيداسيون پيريتها در طبيعت تشكيل مىشود ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 144 ، يادداشت 226 .
( 17 ) . در نزد رازى قلقديس - زاج سفيد ، نك . يادداشت 12 .
( 18 ) . زاك حبر ، به عربى زاج الحبر ، برخىها مىپندارند كه اين با كيمياگران يونانى مطابقت دارد و ( همانند سورى ) سولفات بازى آهن است كه بر اثر اكسيداسيون پيريتها تشكيل مىشود ؛ استاپلتن ،
VIII
، 349 ، يادداشت 2 . اما ميسو ( ) در نزد ديوسكوريد ، ، 82 ، فقط با « الزاج » نقل شده و افزوده شده كه رنگش طلايى است .
( 19 ) . ديوسكوريد ، ، 80 : خلقنتس و هو القلقنت . ابن بيطار ، جامع ،
II
( 148 ) تأكيد مىكند كه قلقنت و قلقديس ديوسكوريد و جالينوس هر دو به معنى زاج سبز است .
( 20 ) . جامد .
( 21 ) . ذوب گويند يعنى ذائب .
( 22 ) . گداخته ، ديوسكوريد ، ، 80 : المقطّر « به دست آمده به صورت قطره » ( ؟ ) .
( 23 ) . پخته .
( 24 ) . افزوده از روى ديوسكوريد .
( 25 ) . بلون آسمان باشد ، ديوسكوريد ، ، 80 : « بهترين قلقنت آن است كه رنگش همان رنگ لازورد باشد . » كات كبود داراى همين رنگ است .
( 26 ) . اينجا پايان سومين افتادگى در نسخهء الف است ؛ نك . شمارهء 441 ، يادداشت 2 .
( 27 ) . الزاج ، نك . ديوسكوريد ، ، 82 .