الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٩

478 . ريباس 1

( 1 ) . « ريوند چينى » ( ريوند صينى ) -

Rheum officinale Baill .

يا ؛

Rheum palmatum L . var . tanguticum Maxim .

؛ ابو منصور ، 278 ؛ ابن سينا ، 667 ؛

I , Low

، 356 ؛ عيسى ، 19 155 . اين عنوان با اختصارهايى در

Picture

، 121 درج شده است .

( 2 ) . چكرى ، بيخ جكرى - نام فارسى ريوند ،

I , Vullers

، 584 .

( 3 ) . چينى ، چين ( به عربى صين ) به معناى « جنوب چين » و خطا « شمال چين » است ، قس . يادداشت 5 .

( 4 ) . جرم اين نوع صلب بود و نرم ( ! ) و هموار .

( 5 ) . خطائى ، نك . يادداشت 3 .

( 6 ) . عصاره در اينجا به معناى « جوشانده » يا حتى « جوشانده خشك شده » است ، نك . شمارهء 82 ؛ ابن سينا ،

I

، يادداشت 3 .

( 7 ) . يعنى ريوندى كه عصاره‌اش را از راه جوشاندن گرفته باشند .

( 8 ) . ديوسكوريد ،

III

، 2 .

( 9 ) . ديوسكوريد ،

III

، 2 : « بو ندارد ، پوك و سبك وزن است » .

( 10 ) . همين گونه است در ديوسكوريد ،

III

، 2 ؛ در ابن سينا ( 667 ) ترجمه دقيق نيست : « بر اثر جويدن [ طعم ] زعفران دارد . »

( 11 ) . راوند .

478 . ريباس 1

478 . ريباس 1

شمّر گويد : « ريباس » و « كماى » 2 را به لغت تازى نامى ندانسته‌ام .

به لغت سريانى او را يغميا 3 گويند و به پارسى ريواج 4 گويند و چكرى 5 هم گويند .

ريباس معمرى 6 منسوب است به معمر نيسابورى و او نخستين كسى است كه ريباس را بپرورده است .

ابو ريحان گويد : بيخ ريباس تا به آب نرسد ، برگ او پديد نيايد . در بعضى مواضع چون نبات او رسته شود سى سال 7 ببايد تا برگ او پديد آيد . در اين مدت به تدريج او در زمين بزرگ شود تا به مقدار بيخ درخت خرما شود در بزرگى و آن را راوند گويند . چون نبات او بزرگ شود هر برگى از او به دست آدمى مشابهت دارد . اردشير را ريوند دست 8 گويند به آن سبب كه دست‌هاى او دراز بود .

هر شاخ را از نبات او تخم نباشد بلكه نبات او هر سال از ميانه قضيبى بيرون آرد و تخم او از آن قضيب پديد آيد . بر حوالى آن قضيب از هر طرف برگ‌ها باشد به شكل دست آدمى .

( 1 ) .

Rheum ribes L .

؛ سراپيون ، 418 ؛ ابو منصور ، 274 ؛ ابن سينا ، 677 ؛ ميمون ، 350 ؛ عيسى ، 22 155