الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٦

446 . دوم 1

خرماى فرومايه را خوانند .

ازهرى قول ابو زيد 15 را ترجيح كرده است در صحت .

ابو عبيد از عمرو خشل روايت كرده است به شين مفتوحه و گفته است يكى را « خشله » گويند .

ازهرى گويد : از بسيار كس شنيدم كه ميوهء مقل را « و قل » گويند و شعر جعدى بر صحت قول او ناطق است و شعر اين است :

كاروانشان كه بامدادان شتابان مىرود ، گويى * دوم است خميده [ زير بار ] اوقال 16 نرم

شك نيست كه اوقال درين موضع ميوهء درخت دوم است و ما بيان كرديم كه دوم درخت مقل است .

خواجه امام اسماعيل حمّاد جوهرى ، رحمه اللّه در كتاب صحاح « و قل » به سكون « قاف » آورده است و « خشل » را به حركت و سكون « شين » روايت كرده است از عرب و اعتماد بر اين است .

( 1 ) .

Hyphaene thebaica Mart .

؛ سراپيون ، 379 ؛ ابن سينا ، 408 ؛ غافقى ، 237 ؛ ميمون ، 230 ؛ عيسى ، 2 97 .

( 2 ) . ابو حنيفه ، 376 .

( 3 ) . مقل به دو معنى به كار مىرود : 1 ) به عنوان مترادف نخل دوم و نامى براى ميوه‌اش ؛ 2 ) به معناى صمغ مقل ؛ نك . شمارهء 1009 .

( 4 ) . خرما ، نك . شمارهء 1047 .

( 5 ) . بهش ، قس . عيسى ، 2 97 ؛

I , Dozy

، 122 .

( 6 ) . و قل ، قس . تاج العروس ،

VIII

، 159 .

( 7 ) . نسخهء فارسى : حنى ، بايد خواند حتىّ ، قس .

Lane

، 511 .

( 8 ) . نسخهء فارسى : درختى ضخم ، تاج العروس ،

VIII

، 297 : الدوم ضخام الشجر ما كان .

( 9 ) . اين شعر در لسان العرب ،

XII

، 218 و تاج العروس ،

VIII

، 297 نيز آمده است .

( 10 ) . خشل ، قس . لسان العرب ،

XI

، 206 .

( 11 ) . نسخهء فارسى : املج ، بايد خواند ملج ، قس . لسان العرب ،

II

، 369 .

( 12 ) . نسخهء فارسى : بست مقل ، بايد خواند پوست مقل ، قس . لسان العرب ،

XIV

، 164 : الحتىّ ما حتّ عن المقل - « حتىّ چيزى است كه از مقل مىكنند » .

( 13 ) . مقلى كه پوست او خورده باشند .

( 14 ) . حشف - بدترين نوع خرما ؛

Lane

، 576 .

( 15 ) . نسخهء فارسى : ابو يزيد ، بايد خواند ابو زيد ، زيرا بالاتر « ابو زيد » آمده است .