الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٦

415 . دار شيشعان 1

رازى : جانشين [ دارشيشعان ] در فلج عصبى 12 دو سوم وزنش زراوند ، نيز به وزن برابر اسارون و نصف وزنش درونج است .

ابن ماسويه : جانشين آن ريشهء پونه كوهى است 13 .

( 1 ) . چنين است نسخهء فارسى و اكثر منابع ديگر ، نسخهء الف : دارشيشغان ،

I , Vullers

، 786 :

دارشيشعان ؛

I , Dozy

، 420 : دارشيشعان . اكثر پژوهشگران مىپندارند كه اين

Calycotome spinosa L . K

مترادف

Cytisus spinosa Lam .

است ؛ سراپيون ، 142 ؛ غافقى ، 233 ؛ ميمون ، 88 ؛ عيسى ، 4 37 .

برخىها آن را به عنوان

Genista acanthoelada DC .

و

Genista spinosa

تعريف مىكنند ؛ ابن سينا ، 170 ؛

Low , pf .

، 341 .

( 2 ) . نسخهء الف : اسيالاتوس ، بايد خواند اسبالاتوس ، نسخهء فارسى : اسفالاتوس - يونانى ، ديوسكوريد ،

I

، 17 .

( 3 ) . حشيشة السنبل الرومى .

( 4 ) . اصل السنبل الهندى .

( 5 ) . قيسى دناردين ، قس .

II , Low

، 426 .

( 6 ) . عود شيشجان - « چوب شيشجان » . متأسفانه فصل « شين » در نسخهء اصلى عربى از ميان رفته و عنوان « شيشعان » در نسخهء فارسى حذف شده است .

( 7 ) . در نسخهء اصلى : « مضاف اليه » كه احتمالا اشتباه نسخه‌بردار است .

( 8 ) . يعنى « روغن شيشعان » .

( 9 ) . العود اللجرابى . اين جمله در شمارهء 740 نيز ديده مىشود . در منابع دسترس ما از اين نوع عود نام برده نمىشود ( قس . كندى ، كيميا ، ص 360 - 364 ) . شايد بين « اللجرابى » و مترادف‌هاى عود النجرج يا يلنجوج ، ذكر شده در ديگر منابع ، ارتباطى وجود داشته باشد . قس .

III , Low

، 412 .

( 10 ) . نسخهء الف : بربونه ، نسخهء پ : يربونه - « خوشمزه مىكنند » ؛ احتمالا از آن مربّى ( مربا ) ( ؟ ) تهيه مىكنند .

( 11 ) . اسبيلاثوس ، نك . يادداشت 2 .

( 12 ) . استرخاء العصب - نيمه فلج ، فلج ؛ ابن سينا ،

III

، ج 1 ، 177 .

( 13 ) . در حاشيهء نسخهء الف ، ورق 61 الف افزوده شده است : « در « تب‌هاى » قسطنطين [ فى حميات قسطنطين ] : دارشيشعان - چوب درخت بلسان است . مىگويند كه اين عود است » . در اينجا احتمالا

Constantinus Africanus

( در سال 1087 درگذشت ) نخستين مترجم بزرگ آثار پزشكى از عربى به زبان لاتين را در نظر دارد ( سارتون ،

I

، 769 ) ، در اين صورت ، اين حاشيه‌نويسى بايد ديرتر انجام شده باشد .