الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٣
396 . خشخاش 1
( 13 ) . كوكنار ، نك . يادداشت 16 .
( 14 ) . ناركيو ،
II , Vullers
، 1274 : نارگيو ( ! ) .
( 15 ) . كيو ؛ قس .
II , Vullers
، 940 .
( 16 ) . از اينجا مىتوان حدس زد كه واژهء « كوك » در تركيب « كوكنار » به معناى « كاهو » باشد (
Vullers
،
II
، 918 ) . اما در اينجا تعبيرى ديگر هم مىتواند باشد : « كوك » به فارسى به معناى « سرفه » نيز هست و در اين صورت « كوكنار » ترجمهء مستقيم « رمان السعال » ( انار سرفه ) خواهد بود . قس .
II , Vullers
، 919 .
( 17 ) . فرليون يونانى (
II , Low
، 366 ) كه به معناى « كرانه‌اى ، دريا كنارى » است . در چاپ بولاك « قانون » ( ج
I
، 452 ) ، اين واژه بدون نشانه‌گذارى « وارالول » نوشته شده و به همين جهت در ترجمه ناخوانده به‌جا مانده است ؛ نك . ابن سينا ، 747 ، يادداشت 2 .
( 18 ) . نسخهء فارسى : خشخاش بحرى ، نسخهء الف : خشخاشا بريا - « خشخاش دشتى » كه با متن جور درنمىآيد زيرا اندكى پايين‌تر ، برگ‌هاى اين خشخاش را با برگ‌هاى خشخاش دشتى قياس مىكند .
( 19 ) . ديوسكوريد ،
II
، 57 : « سرخ و زرد » .
( 20 ) . قضبان الحلبة ( شاخه‌هاى شنبليله ) ؛ نك . شمارهء 349 .
( 21 ) . خشخاش الافيون ، نك . شمارهء 78 .
( 22 ) . نسخهء الف : قعال ، نسخهء ب : فقال ، نسخهء پ : و قال ، بايد خواند قتال ، نسخه فارسى : خشخاش سياه دشتى كشنده است .
( 23 ) . نسخهء الف : الجز ، نسخهء ب : الحر ، نسخهء پ : الجرو ، بايد خواند الخبز ، قس . ديوسكوريد ،
II
، 56 .
( 24 ) . الحبق الجبلى ؛ نك . شمارهء 328 .
( 25 ) . * اين سخنان در ترجمهء عربى ديوسكوريد وجود ندارد . در حاشيهء زيرين نسخهء الف ، ورق 58 الف نوشته شده : « الخشخاش بالهندية سرجنى » - « خشخاش به هندى سرجنى ( ؟ ) [ ناميده مىشود ] » ؛ نك .
شمارهء 393 ، يادداشت 16 . طبق
Dutt
، 112 ، نام هندى خشخاش
ahiphena
است .
( 26 ) . المنتثر .
( 27 ) . موذى ، نسخهء فارسى : مضرت كند - « زيان مىرساند » .
( 28 ) . الخشخاش الذائب .
( 29 ) . غلف الحلبة ، قس . بالاتر يادداشت 20 .
( 30 ) . مقرّن ، با يونانى مطابقت مىكند ،
II , Low
، 366 .
( 31 ) . يا « كف مانند » - الزبدى ، معادل يونانى ، ديوسكوريد ،
IV
، 58 ؛
II , Low
، 366 .
( 32 ) . متن در اينجا ظاهرا تحريف شده است : يصير مثل الموم و لا يجمد ، ديوسكوريد ،
IV
، 56 ؛ ابن سينا ، 747 ، يادداشت 3 و ابن بيطار ، جامع ،
I
، 45 : و لا يجمد اذا ديف بالماء مرة كما يجمد الموم - « اگر آن را در آب خيس كنيم منجمد نمىشود ، آن‌گونه كه موم منجمد مىشود . » به‌طور كلى تمام نقل از ديوسكوريد