الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٩

393 . خس 1

ابو حنيفه : حوّاء 6 كاهوى دشتى 7 است .

جالينوس : هرقلوس 8 را كه هنوز تازه است مىخورند ، اما هنگامى كه خشك شد ، خاردار مىشود . در حاشيهء [ كتاب جالينوس ] : سنخوس 9 و اين « خس الحمار » 10 است .

الدمشقى : خس الحمار داروى سرد است ، طبيعتش آبى و خاكى است .

طلحشقوق 11 به زابلى خرچكوك 12 ناميده مىشود ، به همين جهت گمان مىرود كه خس الحمار همان « خرچكوك » باشد .

الحاوى : انخوسا 13 طبق ديسقوريدس و ثبت اسماء الادوية به معناى « خس الحمار » است .

ديسقوريدس : برگ‌هاى [ خس الحمار ] شبيه [ برگ‌هاى ] كاهو برگ نازكند ، پوشيده از كرك ، زبر ، به رنگ سياه و پرشمارند ، پيرامون ريشه مىرويند و تنگ هم به ريشه‌اى 14 به ضخامت يك انگشت مىچسبند . رنگش در تابستان مانند خون سرخ است و دستى را كه با آن تماس يابد رنگين مىكند . آن در زمين‌هاى سخت مىرويد .

اوريباسيوس [ مىگويد ] ثريداكس 15 .

ديسقوريدس : كاهو دشتى شبيه بستانى است ، [ اما ] پوستهء تخم‌هايش ضخيم‌تر است . در آن ، شيره بسيار است ، برگ‌هايش متمايل به سفيدى و شبيه برگ‌هاى خشخاش‌اند 16 .

( 1 ) .

Lactuca scariola L .

يا

Lactuca sativa L .

- كاهو ، كاهو بستانى ؛ سراپيون ، 122 ؛ ابو منصور ، 169 ؛ ابن سينا ؛ 757 ؛ ميمون ، 175 ، 240 .

( 2 ) . نسخهء الف : خسى ، نسخهء فارسى : خسا ، قس .

I , Low

، 425 .

( 3 ) . نسخه‌هاى الف و پ : لبه ، بايد خواند لبنه .

( 4 ) . ثاذربوس - ( ؟ ) .

( 5 ) . لبا ( لبنا ) دحسا .

( 6 ) . الحواء .

Zollikoferia nudicaulis B

؛ ابو حنيفه ، فرهنگ ، 30 ؛ عيسى ، 15 192 .

( 7 ) . قس . ابو حنيفه ، 233 .

( 8 ) . نسخهء الف : الهرقلوس ، نسخهء فارسى : هركلوس - يونانى - گل قاصد دارويى ، نك .

شمارهء 1087 .

( 9 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : دسنجوس ، بايد خواند سنخوس - يونانى -

I , Low , Sonchus oleraceus L .

، 437 .

( 10 ) . خس الحمار - « كاهوى خر » ؛ اين ممكن است .

I , Dozy ) Sonchus oleraceus L .

، 370 ) يا

Anchusa tinctoria L .

باشد ؛ نك . شمارهء 34 .