الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٨

393 . خس 1

391 . خرجوش 1

391 . خرجوش 1 - بارهنگ

اين [ نام ] فارسى است . ديسقوريدس آن را « زبان گوسفند » 2 مىنامند . برخى مردم آن را « هفت ضلعى » 3 و برخى ديگر « چند ضلعى » 4 مىنامند . در باغ‌ها ، بيشه‌ها ، شوره‌زارها و در جاهاى مرطوب مىرويد .

[ بارهنگ ] دو نوع است : [ يكى ] كوچك است با برگ‌هاى كوچك و نازك ، بر ساقه‌اش گره‌هايى وجود دارد و روى زمين پخش مىشود ، گل‌هايش زردرنگ است و تخم‌هايش در بخش فوقانى ساقه قرار دارد ؛ [ ديگرى ] بزرگ است با برگ‌هاى پهن ، ساقه‌اش سرخ است و گره‌هايى دارد . از وسط ساقه تا نوكش پر از تخم‌هاى سرخ رنگ است ؛ ريشه‌اى نرم [ اما ] به هم فشرده به رنگ سفيد و [ به اندازهء ] يك انگشت دارد .

الميامر : « لحكا » 5 همان خرگوش يعنى « لسان الحمل » 6 است .

( 1 ) .

Plantago major L .

؛ سراپيون ، 340 ؛ ابو منصور ، 508 ؛ ابن سينا ، 391 ؛ ميمون ، 213 . خرجوش معرب خرگوش ، « گوش خر » ، فارسى است . نسخهء فارسى پس از عنوان مىافزايد : به لغت پارسى « خرگوش » گويند در بلاد فرغانه « گوش » گويند .

( 2 ) . السنة الغنم - ترجمهء عربى يونانى ، ديوسكوريد ،

II

، 126 .

( 3 ) . ذو سبعة اضلاع ، ظاهرا از يونانى ، قس .

Low , Pf .

، 243 .

( 4 ) . كثير الاضلاع ، قس . عيسى ، 23 142 .

( 5 ) . نسخهء الف : بحكا ، نسخهء فارسى : الحكا ، بايد خواند لحكا ، قس . بر بهلول ، 9 961 ؛

III , Low

، 63 .

نسخهء پ : يحكى انه ( ! ) .

( 6 ) . لسان الحمل - نام عربى « بارهنگ » ، نك . شمارهء 946 .

392 . خرامقان 1

392 . خرامقان 1 - ؟

رازى : [ خرامقان ] به شكل سنبل است ؛ مزه‌اش اندكى شيرين است 2 .

( 1 ) . چنين است

I , Vullers

، 667 و محيط اعظم ،

II

، 173 .

I , Dozy

، 367 : خرمقانى - نوعى جنطيانا

( gentiane )

. نسخهء الف : خرامعان ، نسخهء فارسى : خرامغان .

( 2 ) . در اينجا در حاشيهء نسخهء الف عنوان « خزف التنور » كه شرحش در شمارهء 375 آمده ، نوشته شده است .

393 . خس 1

393 . خس 1 - كاهو

[ كاهو ] به سريانى خسّى 2 [ ناميده مىشود ] . شيره‌اش 3 به رومى ثادرتوس 4 ، به سريانى لبنادحسّا 5 [ ناميده مىشود ] .