الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٨

382 . خيزران 1

381 . خيرى 1

حمزه : [ خيرى ] معرب « هيرى » 2 است ؛ آن را « شب‌بو » 3 [ نيز ] مىنامند زيرا بويش در شب انتشار مىيابد .

نوعى از آن به نام هيرى ارشق 4 وجود دارد . مىگويند كه اين خزامى 5 است و خزامى به فارسى « اروانه » و « مادران بو » 6 ناميده مىشود كه به معناى « بوى مادران » است .

مردم عراق انواع گوناگون خيرى را منثور 7 مىنامند .

* روغن خيرى به رومى ابيلون 8 [ ناميده مىشود ] .

پولس : خيرى با گل‌هاى سرخ « مرجان » ناميده مىشود .

ديسقوريدس : اين لوكوون 9 است و گل‌هاى سفيد ، زرد و ارغوانى دارد 10 .

( 1 ) .

Cheiranthus Cheiri L .

؛ سراپيون ، 315 ؛ ابو منصور ، 177 ؛ ابن سينا ، 772 ؛ ميمون ، 394 ؛ خرى نيز تلفظ مىشود .

I , Vullers

، 771 .

( 2 ) . هيرى ، قس .

II , Vullers

، 1493 .

( 3 ) . شب‌بو ، نسخهء فارسى : شب‌بوى (

II , Vullers

، 403 ) .

( 4 ) . هيرى ارشق - « هيرى خوش‌اندام » .

( 5 ) . الخزامى ، نك . شمارهء 374 .

( 6 ) . نسخهء الف : مادرابو ، بايد خواند مادران بو ( نسخهء پ ) زيرا در پى آن ترجمهء عربى اين جمله را به دست مىدهد : رائحة الامهات « بوى مادران » .

( 7 ) . المنثور ، قس .

Lane

، 2764 .

( 8 ) . ابيلون ( ؟ ) .

( 9 ) . لوكوون يونانى ، ديوسكوريد ،

III

، 118 .

( 10 ) * . در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده ، در نسخه‌هاى فارسى و پ حذف شده است .

382 . خيزران 1

اين عسطوس 2 است .

مردى با پشته‌اى خيزران از كنار الهادى 3 مىگذشت . فضل بن ربيع 4 پرسيد : اين چيست ؟ مرد پاسخ داد : ريشه قنا 5 ، - و از [ بر زبان آوردن ] نام مادر [ خليفه ] خوددارى كرد 6 .

( 1 ) .

Bambusa arundinacea Willd

؛ عيسى ، 4 29 ؛ بدويان ، 612 . نيز قس . ابو حنيفه ، 310 ؛

Lane

، 732 .

( 2 ) . العسطوس ، قس . لسان العرب ،

، 141 .

( 3 ) . الهادى - چهارمين خليفهء عباسى ، در سال 786 كشته شد .