الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٦

364 . خانق النّمر 1

حرف خ ( خاء )

363 . خاولنجان 1

اين تكه‌هاى چوب درهم پيچيده و كج به رنگ سرخ مايل به سياه با مزهء سوزان است .

[ خاولنجان ] از ادويهء معطر است و آن را همراه با ماميران و ريوند از چين مىآورند .

ارجانى : جانشين [ خاولنجان ] پوست درخت قرنفل 2 است .

ابن ماسه مىگويد : [ خاولنجان ] همان خسرودارو است .

ابن ماسويه : جانشين [ خاولنجان ] يك و نيم برابر وزنش پوست درخت قرنفل ، و اگر نتوان يافت ، نيم برابر وزنش قرنفل است .

( 1 ) .

Alpinia officinarum Hance

( سراپيون ، 417 ؛ ميمون ، 398 ) يا

A . galanga Willd .

( ابو منصور ، 179 ؛ ابن سينا ، 759 ؛ عيسى ، 11 10 ) . اين نام از خولنگان فارسى است .

( 2 ) . قرفة القرنفل ، نك . شمارهء 820 ، يادداشت 11 .

364 . خانق النّمر 1

364 . خانق النّمر 1 - نوعى بيش

الدمشقى : اين علفى است كه سگ ، يوزپلنگ ، خوك ، گرگ و شير را مىكشد اگر آن را در خوراكشان بگذاريم . برخىها مىپندارند كه اگر ريشهء اين [ گياه ] را به عقرب نزديك كنيم ، آن را سست و ناتوان مىكند و اگر خربق را به آن نزديك كنيم ، آن‌گاه [ عقرب ] از نو جان مىگيرد .

الحاوى : [ خانق النمر ] موجب پوسيدگى و فساد مىشود و اصلا نبايد وارد بدن شود .

ابن مندويه : يوزپلنگ را به سرعت مىكشد ؛ فقط در سرزمين هرقله مىرويد و مزهء تلخ و بوى بسيار ناپسند دارد .

پولس مىگويد : اقونيطون 2 دو نوع است ، يكى از آنها « يوز خفه‌كن » است كه مانند [ ديگر ] داروهاى كشنده سبب پوسيدگى مىشود ، ديگرى « گرگ خفه‌كن » است و آن مانند [ نوع ] اول است اما فقط گرگ را مىكشد ، هم‌چنان‌كه اولى يوزپلنگ را مىكشد .

( 1 ) .

Aconitum lycoctonum L .

؛ عيسى ، 16 4 ؛ بدويان ، 89 . نيز قس . ابن سينا ، 765 . اين نام به عربى به معناى « يوز خفه‌كن » است .

( 2 ) . اقونيطون - يونانى ، تئوفراست ، 524 .