الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٥

362 . حىّ العالم 1

361 . حنوة 1

ابو حنيفه : اين گياهى خوش‌بو و گل‌هايش زرد رنگ است . 2

( 1 ) . حنوه در برخى از فرهنگ‌هاى امروزى ، هميشه بهار دشتى -

Calendula arvensis L .

. است ؛ عيسى ، 16 36 ؛ بدويان ، 788 .

I , Dozy

، 333 :

hypericum

( گل راعى ) . در نسخهء فارسى حذف شده است .

نيز نك . شمارهء 20 .

( 2 ) . قس . ابو حنيفه ، 230 .

362 . حىّ العالم 1

ابو ريحان مىگويد : صفت نباتى كه او را ميشنا گويند از بعضى از اهالى سيستان پرسيدم و ايشان صفت ميشنا را چنين تقرير كردند ، نبات او را شاخه‌ها ضخيم و ستبر باشد ، در غايت تازگى و طراوت بود ، در جرم او آب بسيار باشد ، برگ‌هاى او مستدير بود به شكل درهم و درشت بود . اين اوصاف بىتفاوت صفت نباتى است كه عرب او را حى العالم گويد .

اهل اندلس « حى العالم » را مسافق 2 گويند . منبت او در مواضع ناودان‌ها باشد و در جايگاهى كه آب در او جمع شود از زمين 3 .

( 1 ) .

Sempervivum arboreum L .

؛ سراپيون ، 67 ؛ ابو منصور ، 136 ؛ ابن سينا ، 243 ؛ ميمون ، 162 ؛ عيسى ، 1 167 . اين عنوان در حاشيهء نسخهء الف ( ورق 52 ب - 53 الف ) نوشته شده و متأسفانه بخش بزرگ آن را نمىتوان خواند . احتمالا به همين علت ، نسخه‌هاى ب و پ آن را حذف كرده‌اند . مترجم فارسى اين عنوان را در اينجا گنجانده و به عنوان مقدمه چنين نوشته است : ابو ريحان « حى العالم » را در حرف « حاء » ذكر نكرده است . اهل سيستان او را به « ميشناء » تعريف كرده‌اند و [ به همين جهت ] ذكر خاصيت و هيئت او در حرف « ميم » كرده است » . در واقع ، عنوان « ميشناى » در حرف « ميم » وجود دارد ( نسخهء الف ، ورق 124 الف ؛ شمارهء 1028 ) ، لكن در آنجا اشاره نمىشود كه اين « حى العالم » است . همه متن اين عنوان را از روى نسخهء فارسى نقل كرده‌ايم .

( 2 ) . يا مسافق -

I , Dozy ; Cotyledon umbillicus L .

، 659 ؛ عيسى ، 17 58 . اين جمله به احتمال زياد از مترجم فارسى است ، زيرا بيرونى در ديگر جاها نام‌هاى اندلسى گياهان را نمىآورد .

( 3 ) . سپس داستان پادشاهى از كتاب غرايب الفوايد مىآيد كه نخستين بار متوجه خواص درمانى حى العالم شده است .