الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٦
340 . حسك 1
( 5 ) . نسخهء فارسى : جوكرم ، نسخهء الف : فوكرم ، نك . يادداشت 6 .
( 6 ) . جوكروا - تحريف گوكهرو
( gokhur )
هندى ، قس .
Platts
، 925 ؛ يا
gokshuri
سانسكريت (
Dutt
، 126 ) .
( 7 ) . نسخهء الف : كترك ، بايد خواند كبرك : قس .
II , Vullers
، 791 .
( 8 ) . شكوهنج ، قس .
II , Vullers
، 454 ؛
I , Dozy
، 780 .
( 9 ) . كوسكروا و كوكروا ، نك . يادداشت 6 .
( 10 ) . جنكهارمول ( ؟ ) .
( 11 ) . هرفايه ، نسخهء فارسى : هرپايه .
( 12 ) . ذو ثلاث شعب ، اين تصور را ايجاد مىكند كه شايد هرپايه را بايد سه‌پايه خواند .
( 13 ) . نارى - « آتشى » . مؤلف مفاتيح العلوم ( ص 208 ) اين شكل را چنين توضيح مىدهد : الشكل النارى هو جسم يحيط به اربعة سطوح مثلثات متساوية الاضلاع - « شكل نارى جسمى است كه چهار سطح مثلث متساوى الاضلاع آن را در ميان گرفته است » . به ديگر سخن ، اين چهار وجهى منتظم است .
( 14 ) . خارهايى از آهن يا چوب به شكل حسك مىساختند و آنها را در اطراف سپاه يا استحكامات مىپراكندند تا سواره يا پياده دشمن نتواند بگذرد ( ابو حنيفه ، 238 ؛
Lane
، 569 ) . - يونانى ( نك . يادداشت 2 ) و
tribulus
لاتين در اصل به معناى گلوله‌اى با چهار نوك ( چهار پر ) بود كه يكى از آنها همواره سيخ ايستاده بود ؛ اين گلوله‌ها را براى وقفه در حركت سواره نظام دشمن مىپراكندند ( فرهنگ يونانى باستان به روسى ، 1643 ) .
( 15 ) . ديوسكوريد ،
IV
، 15 .
( 16 ) . الرجلة : ديوسكوريد ،
IV
، 15 ؛ ابن سينا ، 248 ( متن عربى ، ص 315 ) و ابن بيطار ، جامع ،
II
، 21 :
البقلة الحمقاء ، مترادف ديگر عربى اين گياه .
( 17 ) . يا « وحشى » - برى .
( 18 ) . حلق الدروع ، نسخهء فارسى : خارهاى او به شكل حلقهاء زره درهم بافته باشد .
( 19 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ و فارسى : الفقعا ، بايد خواند القفعاء . قس . لسان العرب ،
VIII
، 289 .
مه‌يرهوف
faqa
مىخواند و مىپندارد كه اين آوانويسى اشتباه‌آميز
qutba
( ميمون ، 151 ) است .
( 20 ) . قطب ، قس . ابو حنيفه ، 238 ؛
Lane
، 2541 ؛ عيسى ، 12 - 8 182 . نسخهء پ « قطرب » مىخواند .
( 21 ) . شوك السعدان ، نك . شمارهء 540 .
( 22 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : يعلق بالنبات ، بايد خواند يعلق بالثياب ، نسخهء فارسى : در جامها و امثال آن تعلق كند .
( 23 ) . القنفذى . تريبول ذكر شده در يادداشت 14 « خارپشت » نيز ناميده مىشود ( فرهنگ لاتينى به