الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١٣

271 . جوز بوّا 1

[ جوز بوا ] به هندى جاى پهل 2 [ ناميده مىشود ] .

بشر : آن تند است . 3

* يحيى و خشكى : « جوز بوا » يكى از خوشبوترين مواد معطر است كه بيشتر در معجون‌هاى خوش‌بو و عطرهاى زنانه به كار مىرود . [ جوز بوا ] سنگين بهترين است و آن در تركيب جوشاندهء بان 4 وارد مىشود ؛ آن را از سفالة مىآورند . 5

[ جوز بوا ] به سريانى گوزادبسما 6 و گوزىبويا 7 ، به فارسى گوزبويا ناميده مىشود .

ارجانى : اين جوز است به اندازهء مازو ، با پوست نازك به رنگ غبار كه به آسانى مىشكند . بر اثر شكستن ، مغزى خوش‌بو و تندمزه [ پديدار مىشود ] .

جالينوس [ آن را ] بالانوس 8 [ مىنامد ] .

ابو معاذ آن را « جوز معطر » 9 مىنامد .

در الميامر [ گفته شده است ] : جوز الملك 10 همان « جوز بوا » است .

رازى : جانشين [ جوزبوا ] يك [ وزن ] « جوز معطر » 11 و نيم [ وزن ] سنبل است .

ابن ماسويه : جانشين آن نيم وزن بسباس ( 12 ) است .

مؤلف ياقوت : ضبر 12 جوز بوياست .

( 1 ) .

Myristica fragrans Houtt .

؛ سراپيون ، 286 ؛ ابو منصور ، 111 ؛ ابن سينا ، 138 ؛ غافقى ، 193 ؛ ميمون ، 71 . اين نام از « گوز بويا » فارسى است ،

Lane

، 485 . يونانيان باستان اين گياه را نمىشناختند ؛ غافقى ، 193 . شماره‌هاى 271 - 280 در نسخهء فارسى حذف شده است .

( 2 ) . نسخهء الف : جاى يمل ، بايد خواند جاى پهل ، قس .

Platts

، 374 : جائپهل ؛

Dutt

، 301 :

jayphal

( 3 ) . در پى آن ، واژهء مبهم يفل ، نسخهء پ : يفوح منه رائحة طيبة .

( 4 ) . طبخ البان ، بايد خواند طبيخ البان ( نسخهء پ ) ، دربارهء بان نك . شمارهء 134 .

* ( 5 ) . در

Picture

، 117 درج شده است .

( 6 ) . كوزدبسما ، بايد خواند گوزادبسما ، قس .

II , Low

، 61 .

( 7 ) . كوزىبويا .

( 8 ) . بالانوس ، اما نزد يونانيان به معناى تخم بان است ؛ نك . ديوسكوريد ،

، 111 ؛ غافقى ، 193 ، ص 392 .

( 9 ) . جوز الطيب - از مترادف‌هاى جوز بوا ، عيسى ، 6 122 .

( 10 ) . جوز الملك - « جوز شاهى » .

( 11 ) . از اينجا برمىآيد كه جوز بوا و « جوز معطر » يكى نيستند ، لكن اندكى بالاتر ( يادداشت 9 ) سخن بر