الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٨

254 . جزر 1

گويند .

ليث گويد كه اين ماهى است به هيئت و صورت مار .

( 1 ) .

Silurus glanis L .

يا

Anguilla vulgaris L .

؛ سراپيون ، 241 ؛ غافقى ، 229 .

( 2 ) . مارماهى ، قس .

II , Vullers

، 1116 .

( 3 ) . يا سيلوّر ، يونانى ؛

I , Dozy

، 673 ؛ غافقى ، 229 ؛

Lane

( 414 ) : صلّور . * 3 . در

Picture

، 116 درج شده است .

( 4 ) . لسان العرب ،

VI

، 17 : انقليس ؛ ظاهرا يونانى « مارماهى » ؛ غافقى ، 229 . لسان العرب (

VI

، 17 ) نيز اين حديث را آورده است : « در حديث است على - رضى اللّه عنه - [ گويد ] : او [ پيغمبر ] به بازار فرستاده گفت انقليس را نخوريد » .

( 5 ) . قس . لسان العرب ،

V

، 186 .

( 6 ) . اين واژه به صورت « حجرى » تحريف شده است و بايد خواند « جرى » ، قس .

Lane

، 401 .

254 . جزر 1

254 . جزر 1 - هويج

« جزر » را پارسيان گزر گويند و به لغت سريانى اصطفلين گويند و به حركت و سكون فاء 2 ؛ آن را مشاهم 3 گويند .

شمّر گويد اصطفلينه نباتى است كه به گزر ماند و او عربى محض نيست زيرا كه در اصطفلين صاد و طاء جمع شده است و در لغت عرب اجتماع اين هر دو حرف در يك اسم معتاد نيست مگر در چند اسم معدود و آن صراط 4 است و اصطبل 5 و اصطمّ 6 .

« صاد » كه در اين سه اسم است در اصل « سين » بوده است .

در كتاب منقول مخلص 7 آورده است كه « گزر » را به لغت يونانى دفقوس 8 گويند و دفقيه 9 نيز گويند . به لغت رومى دفقين 10 گويند و كشور 11 نيز گويند ؛ نوعى از او را دوقس 12 گويند .

ابو حنيفه گويد : گزر دشتى را حنزاب 13 گويند .

اوريباسيوس گويد : به لغت رومى گزر دشتى را نافوس 14 گويند .

ديسقوريدس گويد : گزر دشتى را اصطافولينوس 15 گويند و برگ او از برگ شاه اسپرغم 16 پهن‌تر باشد . مزهء او به تلخى مايل باشد . او را ساقى باشد و اكليل او بر سر آن ساق بود به شكل اكليل شبت . در ميانهء اكليل او شكوفه‌هاى سپيد باشد و در ميانهء شكوفه چيزى باشد كه به پنبه مشابهت دارد 17 و لون او بنفسجى باشد . بيخ نبات او به اندازهء بدستى 18 بود و ستبرى او به اندازهء انگشت باشد . بوى او خوش بود و او را بپزند