الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٣

247 . جبه 1

( 4 ) . نسخهء فارسى حذف كرده است ، افزوده از روى غافقى ، 212 و ابن بيطار ، جامع ، 165 از ماست .

( 5 ) . سپس از « خاصيت » سخن مىرود كه در آن گفته شده است : « ارجانى گويد جبلهنگ تخم تربد سياه را گويند و پوست بيخ جبلهنگ تربد زرد است » . قس . شمارهء 207 .

245 . جبسين 1

245 . جبسين 1 - گچ

به زبان رومى يبسين 2 گويند ؛ اورباسيوس گويد او را عنقوس 3 خوانند . عنقوس « گچ » 4 را گويند كه تمام نرسيده باشد و قوت او بليغ نبود .

ابو معاذ گويد جبسين به لغت رومى « سپيدهء ارزير » 5 را گويند و ابو ريحان تقرير ابو معاذ را تخطئه كرده است .

( 1 ) . معرب يونانى (

gypsum

لاتين ) ؛ سولفات كلسيم آبدار -

CaSO 4 . 2 H 2 O

؛ سراپيون ، 195 ؛ ابو منصور ، 119 ؛ ابن سينا ، 151 ؛ غافقى ، 225 ؛ ميمون ، 78 .

( 2 ) . يبسين ، نك . يادداشت 1 .

( 3 ) . عنقوس - يونانى - در اينجا به معنى رخام گچى است نه آهكى ؛ غافقى ، 225 .

( 4 ) . گچ - نام فارسى

I , Vullers ; gypsum

، 508 و

، 950 ؛ نيز نك . شماره 256 .

( 5 ) . سفيداب قلع .

246 . جبلت 1

246 . جبلت 1 - ؟

داروى مسهل است و معدن او در اصفهان است .

ابن ماسويه گويد منبت او در زمين حبشه است و مسهل است مر زرداب و بلغم را .

( 1 ) . در ديگر منابع ذكر نمىشود .

247 . جبه 1

[ جبه ] اسم هندى است و او نوعى است از چوب 2 [ كه از ] بلاد هند [ مىآورند ] ؛ لون او زرد است و در بعضى [ ضبطهاى ] معجون‌ها او را به كلكلانج 3 هندى تشبيه كرده‌اند .

بعضى « جيم » را به « خاء » تبديل كنند و گويند خبه .

( 1 ) . در ديگر منابع داروشناسى ذكر نمىشود . طبق فرهنگ‌هاى هندى جوا يا جبا به معناى

Hibiscus Platts ) rosa sinensis L .

، 393 ؛

Dutt

، 301 ) يعنى گل سرخ چينى است ( اننكوف ، 166 ) .

( 2 ) . يا تراشه .

( 3 ) . كلكلانج از به اصطلاح معجون‌هاى اكبر ( داروهاى مركب ) است . اين واژه از پهل - پهلان هندى