الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٢

244 . جبلاهنگ 1

جبنه به ضم جيم و باء و تخفيف نون « پنير » 2 را گويند و بعضى به ضم جيم و تشديد نون گفته‌اند . 3

ابن الاعرابى گويد : پنير را عرب ارنة گويد و جمع او - اوارن 4 باشد .

گفته‌اند او را به لغت رومى طروارن 5 گويند . اهوازى گويد جبن را به لغت رومى تيرون 6 گويند و به سريانى گبنا 7 گويند .

نام او به لغت هندى پيوسى 8 باشد . چنين شنيدم كه پيوس 9 به لغت هندى فله 10 را گويند .

( 1 ) .

Caseus

؛ قس . سراپيون ، 345 ؛ ابو منصور ، 107 ؛ ابن سينا ، 161 ؛ غافقى ، 226 .

( 2 ) . پنير نام فارسى جبن .

( 3 ) . تكرار در نسخهء اصلى .

( 4 ) . ارنة جمع اوارن ، طبق لسان العرب ،

XIII

، 15 جمع : أرن .

( 5 ) . طروارن ( ؟ ) .

( 6 ) . تيرون ، يونانى ، ديوسكوريد ،

II

، 70 .

( 7 ) . كبتا ، بايد خواند گبنا ، قس . بر بهلول ، 7 439 .

( 8 ) . بيوسى .

( 9 ) . پيوس - همان بيوسى است ، هر دو واژه به معناى فلّه ( آغوز ) است ؛

Platts

، 302 .

( 10 ) . فلّه ، قس .

II , Vullers

، 691 .

244 . جبلاهنگ 1

244 . جبلاهنگ 1

جبلاهنگ را در بعضى نسخه‌ها جبلهنگ نويسند و جبلهنق 2 نيز گويند .

صهاربخت گويد : جبلهنگ داروى هندى است و به توذرى سرخ 3 مشابهت دارد و به هيئت از او خردتر باشد .

ابو جريج گويد : تخم او به تخم نباتى ماند كه او را سمسم [ كنجد ] نامند 4 و بعضى از او زرد باشد و بعضى سرخ و به مقدار خرد . 5

( 1 ) . اكثر پژوهشگران آن را به عنوان

Reseda alba L .

و ديگر انواع تعريف مىكنند ؛ ابو منصور ، 123 ؛ غافقى ، 212 ؛

I , Dozy

، 205 ؛

III , Low

، 132 . برخىها مىپندارند كه اين

Dictamnus albus L .

يعنى جبلهنگ تركستانى ، تربد زرد است ؛ ابن سينا ، 145 . اين نام از جبرآهنگ فارسى مىآيد ،

I , Vullers

، 508 .

( 2 ) . جبلهنگ ، جبل اهنق .

( 3 ) . توذرى سرخ ، نك . شمارهء 227 .