الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩١

243 . جبن 1

( 11 ) . نك . شمارهء 133 .

( 12 ) . ديوسكوريد ،

III

، 45 ؛ ابن سينا ، 140 و ابن بيطار ، جامع ، 154 : « بيخ او را بشكافند » .

( 13 ) . نك . شمارهء 59 .

( 14 ) . نك . شمارهء 615 .

242 . جاويزن 1

242 . جاويزن 1 - سنگ صفرا

معرّب گاوروژن 2 است .

فزارى گويد : او را به لغت عرب خرزة البقر 3 گويند و به پارسى مهره زهره گاو 4 گويند ، به سندى گاوروين 5 و به هندى روين 6 گويند .

[ جاويزن ] چيزى است كه در زردى مشابهت دارد به زردى بيضهء مرغ . او در ميان زهرهء گاو باشد چنان‌كه « حجرة التيس » 7 در زهرهء بز كوهى 8 . چون گاو را بكشند زهرهء او بشكافند و جاويزان از او بيرون كنند . مقدار او از يك دانق باشد تا چهار درهم . او بيشتر در زهرهء گاو هندى 9 باشد . اول كه از زهرهء گاو بيرون آيد محكم نباشد ، چون زمانى او را در دهان بدارند ، محكم شود .

( 1 ) . معرّب گاويزن فارسى (

II , Vullers

، 947 ) كه ظاهرا از گاىرون

( g 'e - ron )

هندى مىآيد (

Platts

، 894 ) . از ديگر آثار داروشناسى فقط محيط اعظم از اين ماده به نام گاوروهن ( محيط اعظم ،

IV

، 20 ) و گائىروهن ( محيط اعظم ،

IV

، 24 ) نام مىبرد . بيرونى در الجماهر خود ( 191 ) از جاويزن نيز نام مىبرد .

( 2 ) . گاوروژن ، نك . يادداشت 1 .

( 3 ) . خرزة البقر - « منجوق گاو » ؛ قس .

I , Dozy

، 361 ؛ ميمون ، 123 .

( 4 ) . قس .

II , Vullers

، 947 .

( 5 ) . نسخهء فارسى : گاوروين ،

Platts

، 894 : گاورون

( g e - ron )

.

( 6 ) . روين ، در اينجا ظاهرا واژه « گاو » يا « گاى » حذف شده است .

( 7 ) . حجر التيس - پادزهر ، نك . شمارهء 320 .

( 8 ) . بز كوهى .

( 9 ) . گاو هندى .

243 . جبن 1

243 . جبن 1 - پنير

ليث و ابو عبيد گويند جبنّ به تشديد « نون » است و يكى را از او جبنّه گويند .

ابن السكّيت گويد : اين جبنه به ضم « جيم » و سكون « باء » است .