الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٦

226 . توبال النحاس 1

« توتيا » ناميده مىشود . بيرونى در شمارهء 447 به نقل از ابو سهل مىنويسد كه دهنج يك نوع توتياست .

( 7 ) . موركريتون ، در اينجا نيز ظاهرا تصحيف روى داده است زيرا اين واژه بيشتر به يونانى شبيه است .

احتمالا تحريف يونانى است .

( 8 ) . سنگ طتوه .

( 9 ) . كاسنان جوزماثل ، نك . شمارهء 274 .

( 10 ) . و اما اصحابنا ، نسخهء فارسى : و اطبا گويند ، احتمالا بايد خواند . و اما اطبائنا .

( 11 ) . نسخهء الف : توته‌بشكله ، نسخهء پ : توته‌بتنكله ، بايد خواند توته‌شكله ( از شكله - سفيد ) ؛ نسخهء فارسى : توته‌اجاله‌جا ( اجالا - روشن ) .

( 12 ) . توته‌شايله ، نسخهء فارسى : توته‌سايله .

( 13 ) . ازآن‌رو « بصرى » ناميده شده كه آن را از كرمان ابتدا به بصره مىآوردند و از آنجا به ديگر سرزمين‌ها مىبردند ، محيط اعظم ،

II

، 37 .

( 14 ) . الطبسى ، طبس شهرى در ناحيهء قهستان .

( 15 ) . نسخهء الف : الجشرى ، نسخهء پ : الحشرى ، نسخهء فارسى : جثرى . در دست‌نويس‌هاى كتاب الاسرار رازى : حرزى ، جرزى ، جوزى ، خوزى ، نك . كريموف ، سر الاسرار ، 132 ، يادداشت 73 ؛

Ruska Al - Razi's Buch Geheimnis der Geheimnisse

، 86 ، يادداشت 2 .

( 16 ) . المرازى ، نسخهء فارسى : مرازوى .

( 17 ) . اتون كالبيت .

( 18 ) . قس . اين توصيف را با حكايت ماركوپولو ( در سال 1324 م درگذشت ) دربارهء تهيهء « توتيا » ؛ الجماهر ، 488 ، يادداشت 2 براى شبه .

( 19 ) . نسخهء الف : نصقولس ، بايد خواند فمفولس - يونانى ، ديوسكوريد ،

V

، 58 ؛ بر بهلول ، 24 1513 : فومفولوس ، نسخهء فارسى : سقموليس .

( 20 ) . نسخهء الف : سمقوليقس ، بايد خواند فمفوليقس ، نك . يادداشت 19 .

226 . توبال النحاس 1

226 . توبال النحاس 1 - زنگار مس

به رومى كلقيطيس 2 ، به سريانى هبابانحاشا 3 ، به فارسى توفال برنج 4 ناميده مىشود .

فزارى مىگويد : به سندى كرماشا 5 ، به فارسى پوست مس 6 ناميده مىشود .

صهاربخت مىگويد : [ توبال النحاس ] از نظر نيروى خود لطيف‌تر از قشور النحاس 7 است .

حنين مىگويد كه آن نرم‌تر از مس سوخته و « پوسته » 8 آن است .