الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٧

217 . تفّاح الجنّ 1

( 4 ) . نسخهء الف : حمراد حزوزى ، بايد خواند حمراد حزّورى (

III , Low

، 235 بين نام‌هاى سريانى سيب ، به

hazzura

اشاره مىكند ) .

( 5 ) . مىسيب .

( 6 ) . قيبورا ، شايد قبثور ، ياقوت ،

VII

، 24 .

III ) Low

، 215 ) از نوعى سيب به نام

kaftor

نام مىبرد .

( 7 ) . نسخهء الف : هبيمليون ، بايد خواند هبيميلون - يونانى ،

Low , Pf .

، 288 . نسخهء فارسى :

بهليمون .

216 . تفّاح مائى 1

216 . تفّاح مائى 1 - اترج

ابن ماسه مىگويد كه اين اترج 2 است . به عقيدهء من اين نام ارتباطى با « اترج » ندارد . 3

ديسقوريدس دربارهء اصل آن مىگويد 4 كه اين « اترج » است ، سرتاسر سال بار مىدهد ، ميوه‌اش دراز با ظاهر ناهموار ، طلايى رنگ و خوش‌بو است ؛ تخم‌هايش در درون قرار دارد و شبيه تخم‌هاى گلابى است .

( 1 ) . تفاح مائى ، درست‌تر تفاح ماهى - ترجمهء مستقيم يونانى ( « سيب مديا » ) به معناى اترج -

Citrus medica L .

، نك . شمارهء 13 ، يادداشت 8 ؛ نيز نك .

I , Dozy

، 148 ؛ عيسى ، 19 51 .

( 2 ) . الاترج نك . شمارهء 13 .

( 3 ) . معلوم نيست چه چيزى سبب اين ترديد بيرونى شده است ؛ اين جمله در نسخهء فارسى حذف شده است .

( 4 ) . نك . ديوسكوريد ،

، 127 .

217 . تفّاح الجنّ 1

براى اين [ درخت ] تعريف روشنى داده نشده و از آن [ فقط ] در الادوية المفردة جالينوس نام برده شده است .

ابن بطريق مىگويد : سردى بالقوه همان است كه چنين [ موادى ] مانند بنگ و « تفاح الجن » دارند . 2 سپس مىگويد كه يونانيان برص 3 را « شجرة الجن » 4 مىنامند زيرا [ پوست آسيب‌ديده ] به وسيلهء آن ، به ظاهر شبيه رنگ پشت برگ‌هاى اين [ درخت ] است و نام‌هاى فارسى ديودار 5 و اسپيددار 6 نيز به آن اشاره دارد .

قسطا مىگويد : [ تفاح الجن ] همان سابيزج 7 و اين لفّاح 8 است . تخم‌هايش كشنده است .

كلئوپاترا « تفاح الجن » را از زهرها مىداند .