الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٢
171 . بلسان 1
[ روغن ] جارى مىشود كه به‌جاى نفت به كار مىبرند .
ديسقوريدس مىگويد : برخىها مىپندارند كه [ روغن بلسان در آب ] رسوب مىكند و سپس از نو روى آب مىآيد . اما در واقع [ با آب ] مخلوط مىشود و روى آب نمىآيد . 19
ما مىپنداريم كه اين صمغى است كه همانند ديگر صمغ‌ها در آب حل مىشود و اختلاط [ با آب ] روى مىدهد . آن را با روغن سقزدانه ، روغن حنا ، روغن مصطكى ، روغن بادام ، روغن مورد ، نيز با موادى مانند موم ، عسل و جز اينها مىآميزند .
رازى مىگويد : هر سال پنجاه تا شصت رطل [ بلسان ] گرد مىآورند . [ سرهء ] آن روى تره و آهن شعله‌ور مىشود . 20 اما [ بلسان ] ناسره ، و آن همانند روغن زيتون روى آب شناور مىشود و مانند ستاره‌هاى پراكنده يا مجتمع روغن ، به هم مىپيوندند يا پراكنده مىشوند .
ديسقوريدس [ مىگويد ] كه در سال شش يا هفت اوقيه [ بلسان از يك درخت ] گرد مىآورند و در محل به هم‌وزن آن نقره مىفروشند . 21 سپس مىافزايد : كسى بگويد كه قطره‌هاى [ بلسان ] در آب ته‌نشين و سپس شناور مىشود ، اشتباه مىكند . 22
دربارهء علت مخلوط شدن [ بلسان ] با آب كه [ ديسقوريدس ] از آن سخن مىگويد ، فكر مىكنم كه [ بلسان ] صمغ است نه روغن .
[ ديسقوريدس ] سپس به كيفيت [ بلسان ] خوب مىافزايد كه در آن مزهء ترش وجود ندارد و اين ازآن‌روست كه [ بلسان ] خالص ، صمغ خالص است .
ايوب الرهاوى مىگويد : « بلسان » به روغن 23 مىماند اما نه آن‌چنان مايع مانند ديگر روغن‌ها 24 . به رومى افوبلسمون 25 و افوسمون 26 ، به سريانى مشحاد افورساما 27 و رحششتا 28 ناميده مىشود .
اما [ بلسان ] خالص بهترين است - شاخه‌هايى كه به شهر مىآورند كاملا آلوده است - روى آنها چيزهايى نيز يافت مىشود كه از آنها [ بلسان ] خالص مىگيرند . آنها را در آب مىجوشانند تا آلودگىهاى يادشده با آن مخلوط شود . گاهى نيز چيزى از زير پوست خارج مىشود . در اين كار اگر [ بلسان به دست آمده ] چنان‌كه بايد و شايد در آفتاب گذاشته نشده و آب از آن خارج نشده باشد ، ناگزير ترش خواهد شد .
الخطيبى مىگويد كه برخى از داروگران شاخه‌هاى [ درخت بلسان ] را مىخرند ، پوستشان را جدا كرده مىفروشند زيرا آن را براى گرم كردن [ مزاج ] به كار مىبرند . 29 سپس از شاخه‌ها بقيه روغن را كه از آن سخن گفتيم ، استخراج مىكنند . 30 اين را نيز به