الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٩

170 . بلبوس 1

169 . بلاذر 1

[ بلاذر ] به رومى انقرديا 2 ناميده مىشود . اين ميوه شبيه هستهء تمر هندى اما درشت‌تر از آن است و كاسبرگى دارد كه آن را از پايين تا نيمه در بر مىگيرد . مغز هسته‌اش شبيه مغز بادام است ، شيرين‌مزه و بىضرر است . پوستش سياه و سوراخ سوراخ شبيه پوست بادام است . در سوراخ‌هايش شيرهء عسلى چسبناك به رنگ سياه قرار دارد ، بويش ناخوشايند نيست ؛ پوست را زخمى مىكند .

رازى مىگويد : [ بلاذر ] شبيه خرما صيحانى 3 است ، كاسبرگش شبيه كاسبرگ فندق است ، درونش شيرهء عسلى سياهرنگ وجود دارد .

[ رازى ] درباره بدل‌هايش مىگويد : پنج برابر وزنش فندق [ با ] 4 يك چهارم وزن روغن بلسان و يك ششم وزن نفت سفيد است .

ماسرجويه مىگويد : اگر با آن با احتياط برخورد نشود ، كشنده است .

( 1 ) .

Semecarpus anacardium L .

؛ سراپيون ، 51 ؛ ابو منصور ، 73 ؛ ابن سينا ، 86 ؛ غافقى ، 126 ؛ ميمون ، 62 ؛

I , Vullers

، 256 ؛

Platts

، 163 . واژهء بلاذور يا بلادر از بهلّاتكه سانسكريت مىآيد ، غافقى ، 126 ؛

Platts

، 191 : بهلّات و بهلاون . در اين‌باره در ادبيات افسانه‌اى وجود دارد كه لقب احمد بن يحيى البلاذورى ، بزرگ‌ترين مورخ عرب ( در سال 279 / 892 درگذشت ) از اين واژه مىآيد . او گويا در اوج جنون ناشى از استفادهء ناشيانه از « بلاذر » درگذشته است . اى . يو . كراچكوفسكى عضو فرهنگستان ، اين افسانه را بىپايه مىداند . كراچكوفسكى ،

، 154 .

( 2 ) . انقرديا - يونانى ؛ غافقى ، 126 ، ص 274 .

( 3 ) . التمر الصيحانى - گونه‌اى خرماى سياه و سفت در مدينه ،

Lane

، 1752 ؛ محيط اعظم ،

III

، 179 .

( 4 ) . نسخهء الف : « و » ؛ ابن سينا ، 86 : « مع » - « با » كه مناسب‌تر است .

* ( 5 ) . ابن سينا ، 86 : « يك سوم » .

170 . بلبوس 1

ابو الخير در حاشيه بر متن پولس مىگويد كه بلابس 2 [ واژهء ] سريانى است .

در الصيدنه 3 از « ابو جريج » نقل مىشود كه [ بلبوس ] پياز ريز خوردنى شبيه پياز زعفران است ، برگ‌هايش به تره و گل‌هايش به گل‌هاى بنفشه مىماند .

ابو معاذ مىگويد : [ بلبوس ] پياز شيرين است و همان گونه كه الدمشقى مىگويد زن‌ها چهرهء خود را با آن به رنگ ارغوانى غليظ درمىآورند ؛ وانگهى [ اين رنگ ] ، همانند وقتى كه با روناس رنگ مىكنند ، مدت‌ها باقى مىماند .