الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٣

159 . بقلة يمانية 1

( 16 ) . نسخهء فارسى : يوخل ، بايد خواند بوخل قس .

I , Vullers

، 274 .

( 17 ) . خفرج ، قس .

I , Vullers

، 710 .

( 18 ) . برققلى - به نظر مىرسد كه از

Porcacla

باشد

III , Low

، 70 .

( 19 ) . اين شعر در لسان العرب (

III

، 44 ) آمده و به مؤلّف آن العجاج اشاره شده ، ابو حنيفه نيز مصرع اول را آورده است ( 423 ) .

( 20 ) . كف ، قس . ابو حنيفه ، 423 ؛ لسان العرب ،

، 307 .

( 21 ) . ( بقلة ) مباركة - « سبزى مبارك » .

( 22 ) . بقلة الزهرا ، الزهرا ( « درخشنده ، زيبا » ) - لقب حضرت فاطمه ( س ) دخت حضرت محمد ( ص ) .

( 23 ) . ( بقلة ) طاهره .

( 24 ) . دشتى .

( 25 ) . وشفنگ كرمه .

( 26 ) . شكنگ ( ؟ ) .

( 27 ) . بقلة حمقاء يعنى « سبزى احمق » .

( 28 ) . در متن اشتباها « بقله » نوشته شده است . اين جمله ظاهرا افزودهء مترجم فارسى است .

159 . بقلة يمانية 1

جالينوس گويد : « بقله » يمانى را بلطاون 2 گويند و به زبان هندى چولائى 3 و به سندى فانتهارى 4 گويند . اهل جرجان بورمنى 5 و بلخيان منج 6 گويند ، اهل بخارا 7 . . .

* نبات او به سرخى مايل باشد و برگ او به برگ زردآلو 8 مشابهت دارد . مباينت ميان او و بستان‌افروز آن است كه نبات 9 بستان‌افروز سرخ باشد و نبات منج سبز ؛ تخم‌هاى هر دو به يكديگر مشابهت تام دارند .

يك نوع از بقلهء يمانى آن است كه پارسيان او را سرخ‌مرد 10 گويند و ساق و برگ و شاخ او سرخ بود ؛ ساق و اطراف او درازتر باشد . بعضى اين نوع را نر گويند و آن ديگر را ماده 11 .

( 1 ) . « سبزى يمانى » ،

Chenopodium capitatum L .

( سراپيون ، 49 ؛ ابن سينا ، 89 ) يا

Amaranthus Blitum L .

مترادف

Albersia Blitum Kunth .

( ابو منصور ، 59 ؛ ميمون ، 53 ؛ عيسى ، 13 11 ) .

( 2 ) . بلطاون - ، يا يونانى ، ديوسكوريد ،

، 118 .

( 3 ) . چولائى ، در نسخه فارسى پاك شده است ، آن را بر پايه

Platts

( 453 ) بازسازى كرده‌اند .

( 4 ) . فانتهارى .