الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١٣

150 . بسّد 1

برگ درخت با پوست او درهم آميخته است و چنان‌كه كبابه زبان را بگزد بسباس نيز زبان را بگزد و بسوزد .

بولس گويد « بسباس » پوست درختى است كه از زمين هند نقل كنند و نگفته است كه او برگ درخت جوز بوياست » .

149 . بستان‌افروز 1

اهل بغداد او را بستان‌افروز گويند و در ميافارقين او را زينة الرياحين 2 گويند و در بعضى مواضع داح 3 نيز گويند . عرب هر چيزى را كه به صورت نيكو بود « داح » و « داحه » گويند و به اين سبب آفتاب را « داح » گويند ، قوس قزح را نيز « داح » گويند .

[ بستان‌افروز ] نوعى است از بقله يمانى 4 .

( 1 ) .

Amaranthus tricolar L .

، تاج خروس سه رنگ و ديگر گونه‌ها ، غافقى ، 156 ؛

I , Vullers

، 239 ؛ عيسى ، 10 12 .

( 2 ) . زيور گل‌ها .

( 3 ) . داح ، عيسى ، 10 12 .

( 4 ) . بقله يمانى - نوشتار فارسى البقلة اليمانية عربى ، نك . شمارهء 159 .

150 . بسّد 1

150 . بسّد 1 - مرجان

[ بسد ] را به لغت رومى قوراليّون 2 گويند و بعضى گفته‌اند بسد را قرالّن 3 گويند .

صاحب التهذيب گويد : چنين آورده‌اند كه بسد و مرجان 4 نوعى است از جواهر معدنى 5 و لون او سرخ است . . . 6

ديسقوريدس گويد كه « بسد » درختى است كه در آب دريا رسته شود و چون غوّاصان او را بركشند و هوا او را دريابد جرم او صلب شود و محكم گردد . نيكوترين انواع او آن بود كه به لون سرخ‌تر بود ، اطراف ساق‌هاى او راست باشد و زود درهم شكسته شود .

پولس گويد : يك نوع از او سرخ است و نوع ديگر از او سياه . 7

ابو معاذ از دمشقى روايت كند كه درخت مرجان را « بسّد » خوانند .

اين قول درست‌تر است به نزديك اطبا و صيادنه اما اهل لغت گويند مرجان ، « مرواريد خرد » را 8 گويند .

حمزه گويد : « بسّد » در اصل « وسّد » 9 بوده است و او را عرب معرب گردانيده است و « بسد » معرّب [ نام اوليهء ] اوست . نوعى ازو را « خروهك » 10 گويند .

محمد زكريا در جامع خود آورده است كه درخت بسد بزرگ باشد و منبت او در