الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠
ترجمهء فارسى صيدنه و دست‌نويس آن
ترجمهء فارسى صيدنه و دست‌نويس آن
ترجمهء فارسى صيدنه و دست‌نويس آن
بوريچ در سال 1889 ، دست‌نويس ترجمهء فارسى صيدنه را در شهر لكهنو پيدا كرد و اينك در موزهء بريتانيا به رمز 5849 « 63 »
Or
نگهدارى مىشود . دست‌نويس شامل 175 ورق و 27 سطر در هر صفحه ، در تاريخ 17 شوال 1190 / 29 نوامبر 1776 در دهلى به دست خواجه محمد سميع با خط نستعليق نوشته شده است .
نام كتاب صيدنهء ابو ريحان بيرونى در صفحه 1 ب بالاى بسم اللّه و در صفحه 5 الف كتاب صيدنهء ابو ريحان نوشته شده است . به نام مترجم در چند جاى دست‌نويس اشاره مىشود : صفحهء 2 ب - ابو بكر بن على بن عثمان اسفر « 64 » الكاسانى « 65 » ؛ اما او خود را بيشتر ابو بكر بن على بن عثمان مىنامد ( 85 ب ، 88 ب ، 108 ب ، 114 الف « 66 » ) .
كاسانى مقدمهء مفصلى براى ترجمهء خود مىنويسد ( 1 ب - 5 ب ) ، نوشتهء پرآب و رنگى به نثر موزون كه با اشعار عربى آميخته است . به سبب كرم‌خوردگى دست‌نويس بسيارى از واژه‌ها جزئى يا به كلى پاك شده است و اين نيز خواندن مقدمه را دشوارتر مىسازد .
از آنجا كه در نوشته‌ها تقريبا هيچ اطلاعى از كاسانى وجود ندارد ، به خود اجازه
( 63 )
H . Beveridge , An Unknown Work by Albiruni . JRAS , 1902 , p . 333 ; Brockelmann ,
.
GAL , SB , 1 , 875 .
فتوكپى اين نسخه را در اختيار داريم . در سال 1931 در هند دست‌نويس دوم نسبتا قديمىتر ترجمهء فارسى صيدنه را كرنكوف پيدا كرد (
Vorwort
، ص 10 ) . اين دست‌نويس در كتابخانهء دانشگاه عليگره نگهدارى مىشود و شامل متن خلاصه شده « داروشناسى » است (
VI , IC , Krenkow
، ص 529 ) كه متأسفانه به آن دسترسى پيدا نكرديم .
( 64 ) . زكى وليدى طوغان مىپندارد كه شايد نسب اسفرايى باشد ، يعنى « از اسفرا » .
Picture
، صفحهء
V
، يادداشت 1 . اما در اين صورت بايد اسفرگى خوانده شود . اسفره يا اسپره نام ناحيه و شهرى در فرغانه است .
بارتولد ، تركستان ، آثار ،
I
، ص 217 .
( 65 ) . يعنى « اهل كاسان » . كاسان شهرى قديمى است در بخش شمالى ناحيهء فرغانه . بارتولد ، تركستان ، آثار ،
I
، ص 219 .
( 66 ) . در 132 الف : ابو بكر بن على الكاسانى ، و در 71 الف ابو عمر . . . كه به نظر مىرسد تصحيف شده باشد .