الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦
128 . باشيون و باخيون 1
( 1 ) .
Solanum melongena L .
؛ ابو منصور ، 55 ؛ ابن سينا ، 100 ؛ غافقى ، 133 ؛ عيسى ، 16 171 .
( 2 ) . نسخهء الف : يبروحى ، نسخهء پ : يبروحا ، قس .
Low , Pf .
، 188 . مهرگياه نيز يبروحا ناميده مىشود . نك . شمارهء 1110 . شايان توجه است كه كلمهء عربى « مغد » نيز به معناى هم « بادنجان » است و هم « مهرگياه » ، نك . شمارهء 950 ؛
Lane
، 2726 .
( 3 ) . نسخهء الف : يبروحى دشتيا ، بايد خواند يبروحى دشينا ، قس .
III , Low
، 377 .
( 4 ) . يعنى حمزه مىپندارد كه اين واژه فارسى است و از « باد » و « گان » ( جان ) ساخته شده است .
( 5 ) . المعد .
( 6 ) . يعنى المغد ، قس .
Lane
، 2726 .
( 7 ) . تخرج جداء كالموز بايد خواند يخرج جراء كالموز ( لسان العرب ،
III
، 408 : يخرج جرأ مثل جرأ الموز ) ، « جرأ » جمع « جرو » - ميوه‌هاى ريز و نارس انار و گياهان نظير آن . دربارهء « موز » نك . شمارهء 1023 .
( 8 ) . يحمر ، لسان العرب ،
III
، 408 و تاج العروس ،
II
، 504 اشتباها يخضر « سبز مىشوند » ؛ درستى حدس لن تأييد مىشود ( نك .
Lane
، 2726 ) .
( 9 ) . البارنجة ، طبق ابو حنيفه ، 79 - اين نارگيل است ؛
I , Vullers
، 165 : بادنج .
( 10 ) . الانب ، قس . ابو حنيفه ، 30 ؛ لسان العرب ،
I
، 217 ؛
I , Vullers
، 123 .
( 11 ) . الانب الهندى - انبه ، نك . شمارهء 102 .
( 12 ) . الكهكب قس .
Lane
، 2635 .
( 13 ) . الحدق ، قس . ابو حنيفه ، 115 و 290 ؛
Lane
، 532 . حدق را همچون
Solanum cordatum Forsk .
تعريف مىكنند ؛ ابو حنيفه ، فرهنگ ، 28 ؛ بيطار ، 649 .
( 14 ) . أنّه الوغد على طينته ، وغد - « پست ، برده » - يكى از نام‌هاى بادنجان است ؛ ابو حنيفه ، 115 ؛
Lane
، 2654 .
( 15 ) . بوران بنت ابرويز - پوراندخت ، دختر خسرو پرويز ساسانى ( 590 - 628 ) . خوراكى كه بيرونى در اينجا به آن اشاره مىكند ، « بورانى » ناميده مىشود و عبارت است از بادنجان سرخ شده با ماست ؛
I , Vullers
، 274 . نيز نك .
I , Dozy
، 126 .
( 16 ) . نسخه‌هاى الف و ب : قمعا بكيمخت ، نسخهء پ : قمعت بكيمخت . كيمخت - چرم ساغرى ، پوست زبر ،
II , Dozy
، 506 ؛
II , Vullers
، 938 .
128 . باشيون و باخيون 1
128 . باشيون و باخيون 1
اين سعلة 2 است و ازآن‌رو [ چنين ناميده مىشود ] كه سرفه 3 را آرام مىكند .