الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٩
84 . اقحوان 1
مىرسد .
اما [ بابونه ] وحشى ، و آن « بابونج » است .
رازى دربارهء « اقحوان » مىگويد كه اين « بابونج » سفيد است و گل‌هايش سفيد . او با اين سخن مىفهماند كه برگ‌هاى اين گياه [ نيز ] سفيد است . اما چنين نيست . [ واژهء ] « سفيد » بايد مربوط به گلبرگ‌هاى گل باشد كه ميانهء زردرنگ را در بر گرفته‌اند . رنگ سفيد در [ گلبرگ‌هاى ] « بابونهء » وحشى نيز خالص نيست و به همين جهت دربارهء « بهار » گفته مىشود كه آن يكى از انواع « اقحوان » است ، زيرا آن نيز گلبرگ‌هاى [ ميانى ] زرد دارد و از نظر شكل [ با بابونه ] شباهت دارد اما درشت‌تر از آن است .
ابو معاذ مىگويد : [ اقحوان ] همان « كافورى » با گل‌هاى سفيد بسيار است .
گفتيم كه نسبت [ بابونه ] به كافور با بوى برگ‌هايش هنگام پيدايش ، ارتباط دارد .
ابن ماسويه مىگويد كه [ اقحوان ] همان « بابونج » است و سپس آن را چنين توصيف مىكند : ساقه‌هاى سبز و گل‌هاى زرد گنبدى با گلبرگ‌هاى سفيد در گرداگرد آنها دارد كه دندان را به آن تشبيه مىكنند . بوى تند و مزهء تلخ دارد .
ديسقوريدس مىگويد : [ اقحوان ] در بهار مىرويد و بر سه نوع است . شاخه‌هاى بسيار ، برگ‌هاى ريز ، باريك و گرد دارد ، گل‌ها در ميانه سفيد ، [ در كناره ] زردوش شبيه گردن‌بند است . 14
در اينجا ظاهرا اشتباهى از سوى مترجم روى داده و دو رنگ را خلاف گفتهء [ ديوسكوريد ] آورده است . 15
پولس مىگويد : [ بابونه ] دو نوع است - سفيد و سرخ .
جبريل مىگويد كه برخى از [ بابونه‌ها ] سفيد و برخى زردند . او كه از دو [ رنگ ] سخن مىگويد ، احتمالا [ به گلبرگ‌هاى ] گرداگرد ميانه اشاره دارد .
( 1 ) .
Matricaria parthenium L .
و
Chrysanthemum ; Matricaria chamomilla L . parthenium Pers .
يا
Pyrethrum parthenium Smith
؛ سراپيون ، 7 ؛ ابو منصور ، 22 ؛ ابن سينا ، 15 ؛ غافقى ، 48 ؛ ميمون ، 20 . نام اقحوان احتمالا از اكحوان يا اكحوان فارسى است ؛
I , Vullers
، 116 .
( 2 ) . در پى آن ، در ورقه چسبانده شده ( نك . همين‌جا ص 22 ) ، عنوان « اقطى » نوشته شده است . سمت چپ سطرها كثيف شده و به همين سبب برخى از واژه‌ها خوانده نمىشود ؛ متن پشت ورقه نيز تقريبا به‌طور كامل ناخواناست .
« اقطى [ از يونانى -
Sambucus Ebulus L . , Sambucus nigra L .
؛ تئوفراست ، ص 529 ؛ ميمون ، 57 ؛ عيسى ، 162 ؛ ابن سينا ، 244 ، يادداشت 2 ] . اين گياه بر دو نوع است - درختى و علفى ، هر دو