الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

63 . اصابع صفر 1

( 3 ) . الشفلح قس . لسان العرب ،

II

، 499 و

IX

، 315 ؛

II , Vullers

، 436 : شفلج .

( 4 ) . يا : « در ريشه‌هاى كبر مىرويد » - يخرج فى اصول الكبر .

( 5 ) . به لباس بايد خواند بلناس از يونانى - « بلوط » ، قس .

I , Low

، 325 .

( 6 ) . نسخهء الف : ايفلوفوس ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : ابيولوبوس .

( 7 ) . نسخهء الف : وافاريس ، بايد خواند قافاريس يونانى ، ديوسكوريد ،

II

، 172 . نسخهء فارسى : ثاثاليوس .

( 8 ) . دهنون دوذى .

( 9 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : قوترى كه احتمالا بايد خواند : قريرى ، زيرا برطبق

Platts

، 830 - 831 اصف - كرير يا كريل و كريلاست . نسخهء فارسى : واژه « پاك » شده است .

( 10 ) . نسخهء الف : خشبى الاصل ، نسخهء ب : حبشى الاصل ، نسخهء پ : خشن الاصل .

( 11 ) . صتارات العوسج ، عوسج - شكرخار ، نك . 741 .

( 12 ) . المنصور - دومين خليفهء عباسى ، در سال 775 ميلادى درگذشت .

( 13 ) . أسكرّجة ، سكرّجه نيز ديده مىشود ، صورت عربى سكرچه فارسى به معناى ظرف كوچك قدح مانند است كه براى سس و چاشنىها اختصاص دارد ،

Lane

، 1392 .

( 14 ) . كامخ كبر .

63 . اصابع صفر 1

63 . اصابع صفر 1

به فارسى انگشت زرد 2 ناميده مىشود ، در كتاب‌ها به اين دو نام ذكر مىشود .

ارجانى مىگويد : از نظر شكل به كف دست مىماند و داراى رنگ‌هايى از زرد و سفيد است . به سختى مىشكند 3 و مزه‌اش اندكى شيرين است .

اگر اين حدس درست باشد ، آن‌گاه تمام اينها صفات دستك مرعزى 4 و آن فنجنگشت است .

رازى دربارهء جانشين [ اصابع صفر ] مىگويد : اگر جنون را با آن درمان مىكنند ، يك و نيم برابر وزنش هزارجشان و دو سوم 5 وزنش بيخ‌سعد جانشين آن مىكنند .

( 1 ) . ترجمهء مستقيم « انگشتان زرد » . باوجود اينكه نام اين گياه در بسيارى از منابع معتبر داروشناسى ديده مىشود ، نمىتوان تعريف دقيقى از آن به دست داد ؛ ابن سينا ، 28 ؛ غافقى ، 60 ؛ بيطار ، 90 . بيرونى در اينجا اين فرض را پيش مىكشد كه آن ممكن است فنجنكشت -

Vitex agnus castus L .

باشد ؛ نك .

شماره‌هاى 181 و 796 . چنين اشاره‌اى در كتاب‌هاى امروزى نيز ديده مىشود ؛ قس . غافقى ، 60 ، ص 155 . ابو منصور ، 27 :

Digiti Citrini

.