الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤
دستنويس نسخهء اصلى صيدنه به زبان عربى
داشته است . « 35 »
به نظر مىرسد كه دستنويس صيدنه كه به نحوى به وسيلهء محقق آثار و زندگى بيرونى رونويسى شده است بايد بىعيب و نقص بوده باشد . اما انواع تصحيفها و اشتباهها ( به ويژه بدخطى واژههاى غير عربى ) در آن فراوان است كه بخش فراوانى از آنها بىگمان وجود مقادير زيادى واژههاى خارجى و همچنين وضع بد نسخهاى بوده كه غضنفر نسخهء خود را از روى آن نوشته است . غضنفر مىنويسد : « اين كتاب از ابتدا تا بخش نوزدهم [ آن ] به خط ديوانهاى . . . ملقب به « ديودست » نوشته شده است . من تمام كوشش خود را به خرج دادم تا [ متن را ] تصحيح و اصلاح كنم . اما اين كار به علت بدخطى بىاندازه و كثرت اشتباهات در آن برايم ممكن نشده است . و اين پس از آن بود كه براى بر طرف كردن لغزشهاى ديده شده و تصحيح غلطها و اشتباهات فاحشى كه به آنها برخورد كرده بودم ، وقت زيادى تلف شده بود « 36 » » .
غضنفر مستقيما اشاره نمىكند كه بخشهاى باقىماندهء اين نسخه را چه كسى نوشته است . اما يادداشت پشت نخستين ورق نسخهء اشاره شده را نيز بازنويسى مىكند . اين يادداشت به خط محمد بن مسعود بن محمد بن الزكى الغزنوى « 37 » دانشمند و منجم است كه ظاهرا در سال 549 / 1154 - 1155 بقيهء بخشهاى دستنويس را بازنويسى كرده و آن را با نسخهء اصلى تطبيق داده است .
از آنجا كه صيدنه ناتمام به صورت چركنويس دشوار فهم بهجا مانده « 38 » ، رونوشتهاى آن نيز به تصحيح درنيامدهاند . غزنوى در يادداشت نامبرده مىنويسد :
« تمام نسخهها كموبيش با [ مقدار ] كلمات ، تصحيفات ، جابهجايى حروف ، نحوهء [ بيان ] و فصلبندى به استثناى دستنويسى كه من از آن رونويسى كردهام و دستنويسى كه
( 35 ) . نك . همينجا ، يادداشت 171 براى مقدمهء بيرونى . نيز معلوم شده است كه تصحيح مختصر مسائل فى الطب للمتعلمين حنين بن اسحق را غضنفر تهيه كرده بود . تصحيح غضنفر حاصل المسائل نام دارد .
Brockelmann , GAL , SB . I , 367 ( 2 )
؛ منجّد ، مصادر جديده ، ص 283 ، شمارهء 226 .
( 36 ) . نك . همينجا ، ص 1011 .
( 37 ) . نام محمد غزنوى در تاريخ نجوم به عنوان مؤلف كفاية التعليم فى صناعة التنجيم كتاب درسى به زبان فارسى آمده است . دو دستنويس اين اثر در انستيتو خاورشناسى ازبكستان ،
I , CBP
، شمارههاى 507 و 508 نگهدارى مىشود . قس .
I , SB , GAL , Brockelmann
، ص 863 .
( 38 ) . نك . همينجا ، ص 19 .