الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٣

38 . آس 1

بكر بن النطاح 20 گفته است :

آورده‌ام برايت دسته‌اى [ علف خوش‌بو ] 21 به [ زيبايى ] چهرهء رامشنه 22 خوشبوتر از برگ مورد .

[ باز هم ] گفته است :

دوتايى شب را به سر برديم ، همانند دو شاخهء رند .

در اينجا از اين عقيده پيروى مىشود كه « رند » همان « آس » [ مورد ] است ، اما ابو عبيد آن را مردود مىشمارد .

ابو حنيفه مىگويد 23 : پيرمردى از عرب‌هاى سوريه به من اطلاع داد كه رند نزد آنها معروف است و همان درخت « غار » است .

[ مؤلفى ] ديگر مىگويد : [ رند ] درختى با بوى خوش از درختان بيابان است . گاهى عود هندى را كه براى دود كردن است ، به سبب بويش رند مىنامند .

ابو حنيفه ميوهء مورد را فطس 24 مىنامد .

ديوسكوريد مىگويد : مورد بستانى قوىتر و كوهى ضعيف‌تر 25 است .

بهترين [ مورد ] آن است كه به رنگ سبز تيره باشد . [ مورد ] سياه رنگ قوىتر از سفيد رنگ است . ميوهء سفيد [ مورد ] قوىتر از سياه است .

پولس دربارهء جانشين عصاره [ مورد ] مىگويد كه عصارهء درخت توت براى آن است ، و جانشين ميوه‌اش - عصارهء برگ‌هاى آن .

ديوسكوريد دربارهء بنك الآس 26 مىگويد كه آن بر تنهء درخت [ مورد ] است ، از نظر رنگ شبيه رنگ [ تنه ] مورد و از نظر شكل همانند پنجهء دست است .

ما چنين برآمدگىهايى را روى درخت‌هاى گوناگون ديده‌ايم . آنچه روى درخت بيد بيرون مىزند رنگى ميان زرد و سبز دارد و از نظر شكل به نيم‌دايرهء پهن گاو بسيار شبيه است . بخش درونى آن بسيار سفيد است . هنگامى كه خشك شود بسيار نرم مىشود و حتى گاهى آن را با غاريقون مىآميزند . 27

( 1 ) .

Myrtus communis L .

؛ ابو حنيفه ، 10 ؛ سراپيون ، 13 ؛ ابو منصور ، 10 ؛ ابن سينا ، 4 ؛ غافقى ، 9 ؛ ميمون ، 10 .

( 2 ) . نسخهء الف : مرسينى ، نسخهء فارسى : ميرسينى ، يونانى .

( 3 ) . آسا قس .

II , Low

، 259 ؛

Pf .

، 50 .

( 4 ) . نسخهء فارسى : « به هندى » .