الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨

13 . اترج و اترنج 1

[ شاعرى ] ديگر مىگويد :

نگاه كن به صورت شگفت‌انگيزى * كه گويى آغشته به شراب است ( ؟ )

به نظر كار دست حسابگرى خطاكار مىآيد * كه از ترس ، كرده پرهيز از خطايى [ تازه ]

[ شاعرى ] ديگر مىگويد :

سيم‌اندود و بر آن لباس زراندود * عبير 21 شده برخوردش غرورآميز

جمع شده پراكنده شده گوييا * هزار گره بر چهره‌اش برشمرى ( ؟ )

( 1 ) .

Citrus medica L .

و

Citrus limonum Risso

؛ سراپيون ، 46 ؛ ابو منصور ، 5 ؛ ابن سينا ، 37 ؛ غافقى ، 11 ؛ ميمون ، 1 .

( 2 ) .

III , Low , atrug

، 279 .

( 3 ) . ظاهرا « بادرنكى » درج شده در فرهنگ اننكوف ( ص 102 ) از همين « بادرنگ » فارسى است .

( 4 ) . القثاء ، نك . شمارهء 815 .

( 5 ) . القثد ، فرهنگ‌ها آن را همچون « قثاء گرد » توضيح مىدهند .

Lane

، 2487 ؛ بيرونى در شمارهء 379 مىگويد كه قثد يكى از نام‌هاى عربى خيار است .

( 6 ) . يعنى ترنج .

( 7 ) . در قرآن كريم ( سورهء 12 ، آيهء 31 ) : و اعتدت لهنّ متّكاء « و آماده كرد برايشان متكايى » . اما برخىها مىخوانند و اعتدت لهنّ متكا ( لسان العرب ،

X

، 485 ؛ تاج العروس ،

VII

، 175 ) « و آماده كرد برايشان اترج‌ها » . [ سعدى چه شيرين گفته است :

گرش ببينى و دست از ترنج نشناسى * روا بود كه ملامت كنى زليخا را

] ( 8 ) . التفاح المائى - « سيب آبى » ؛ نسخهء فارسى : اهل يونان او را « تفاح مائى » گويند يعنى سيب آبى . در اينجا اشتباهى روى داده و بايد « التفاح الماهى » باشد كه با - « سيب مديا » مطابقت دارد ( ميمون ،

I

، يادداشت 1 ؛ ديوسكوريد ،

I

، 127 : ميديقا ) زيرا نام مديا با واژهء ماه نقل شده است ، غافقى ، 113 ؛ الجماهر ، 468 ، يادداشت 3 ؛ نيز نك . شمارهء 216 .

( 9 ) . التفاح الارمنى ترجمهء مستقيم يونانى ، ميمون ، 233 در يادداشت ؛ ديوسكوريد ،

I

، 126 : ارمانيقا .

( 10 ) . نسخهء الف : المجلره ، بايد خواند المجدّرة ، زيرا اين واژه اندكى پايين‌تر به همين صورت تكرار مىشود ؛ در نسخهء پ نيز همين‌گونه نوشته شده است .